TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ EKSENİNDE TÜRKİYE’DE İKTİDARLARIN “SOL” ALGISI (1923-1960)

Authors : Zehra ARSLAN

Pages : 171-190

View : 12 | Download : 8

Publication Date : 2016-09-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk Kurtuluş Savaşı`nda başlayıp, Cumhuriyetin ilanı ile sürdürü- len ve 1925 tarihli dostluk antlaşması ile pekiştirilen Türk-Sovyet dostluğu, 1930`lu yılların ortalarına kadar pürüzsüz bir şekilde devam etmiştir. Fakat 1930`lu yılların başından itibaren değişen dünya şartlarına paralel olarak iki ülkenin öncelikleri de değişmiş- tir. Özellikle 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile başlayan ve II. Dünya Savaşı ile devam eden süreçte iki ülke arasında konvansiyonel Türk-Rus politikasına adeta geri dönüş yaşandı. Savaş sonrası Montrö Boğazlar Rejiminde değişiklik, Bo- ğazlardan üs talep eden Sovyet notaları ile ilişkiler çıkmaza girdi ve Türkiye’nin 1960`lı yıllara kadar dış politikasını temellendiren ve iç politikasını da yansıyan unsur, Sovyet dolayısı ile komünizm korkusu oldu. Bu korku, `sol` kelimesinin bile tehdit unsuru ola- cak derecede algılanması sonucunu doğurmuş ve basın başta ol- mak üzere bu ideolojiyi destekleyen yayınlara yasaklamalar geti- rilmiştir. 1940`lı ve 1950`li yıllarda komünist propagandası yapıl- dığı gerekçesi ile kitaplar, takvimler ve yayınlanan çeşitli türden metinlerin toplatılmasına dair çok sayıda karar alınmıştır. Başba- kanlık Cumhuriyet Arşivi, TBMM Arşivi, basın ve araştırma eser- lerden yararlanılarak hazırlanan bu çalışma ile 1923-1960 yılları arasında Türkiye`nin SSCB ile olan ilişkilerine paralel olarak `ko- münizm` tehdidi algılaması ve bunun sonuçlarının ortaya konul- ması amaçlanmıştır.
Keywords : Komünizm, politika, tehdit, yayın, yasak

ORIGINAL ARTICLE URL