HALAÇ TÜRKÇESİNDE SIFAT-FİİL EKİ -GXLX ~ -KXLX ÜZERİNE

Authors : Talip DOĞAN

Pages : 695-709

View : 27 | Download : 9

Publication Date : 2019-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Birçok eskicil dil değerini korumasıyla bilinen Halaç Türkçesi, tarihî dönemlerde kullanılmış olan sıfat-fiil eki -insert ignore into journalissuearticles values(X);GlI’yı, -GXlX ~ -KXlX biçimlerinde devam ettirmektedir. Halaç Türkçesindeki -GXlX ~ -KXlX eki, -insert ignore into journalissuearticles values(X);GlI ekinde yer alan X ünlüsü ile G ünsüzünün yer değiştirmesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Halaç Türkçesinde -GXlX ~ -KXlX ekiyle, daha çok, sıfat ve geçici isim türünde kelimeler teşkil edilmektedir. -GXlX ~ -KXlX ekli sıfat-fiiller geçmiş zaman, şimdiki zaman, geniş zaman veya belirli durumlarda görülmek kaydıyla gelecek zaman anlamlı olabilir. -GXlX ~ -KXlX ekiyle teşkil edilen geçici isimlere, isim çekimi ekleri getirilebilir. Ayrıca bu tür kelimeler, üçüncü şahıs bildirme ekiyle yüklem görevinde bulunabilir. Bunlarla beraber -GXlX ~ -KXlX ekiyle yapılmış kalıcı isimler de yaygındır. Halaç Türkçesinde -GXlX ~ -KXlX ekli sıfat-fiilin bir başka özelliği ise “-DXK” ekli sıfat- fiill işlevinde kullanılmasıdır. -GXlX ~ -KXlX ekindeki bu özellik, sonradan Halaç Türkçesinde gelişmiştir. Bu tür kullanımlar Halaç Türkçesine, İran’da yer alan insert ignore into journalissuearticles values(Güney); Azerbaycan Türkçesi ağızları ya da Orta İran’da Halaçlarla aynı bölgelerde yaşayan Oğuzların ağızlarından geçmiş olmalıdır. -GXlX ~ -KXlX ekinin bu kullanımlarında, söz konusu ağızlarda -insert ignore into journalissuearticles values(y);An’lı sıfat-fiillerle yapılan gruplar model alınmıştır. Bu bağlamda insert ignore into journalissuearticles values(Güney); Azerbaycan Türkçesi ağızlarında ve Orta İran’daki Oğuz ağızlarında sıfat-fiil eki -insert ignore into journalissuearticles values(y);An’ın, “-DXK” işleviyle kullanımı karakteristiktir.
Keywords : İran Türk ağızları, Halaç Türkçesi, sıfat fiil eki GXlX KXlX, dil ilişkileri

ORIGINAL ARTICLE URL