18. YÜZYILDA GÜRCİSTAN’DA DERLENEN GÜRCÜCE-TÜRKÇE OKUMA KİTABI

Authors : İlyas ÜSTÜNYER

Pages : 1117-1131

View : 76 | Download : 13

Publication Date : 2021-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Gürcistan’ın Türk dünyası ile ilişkileri kadim dönemlere dayanmaktadır. Asırlar boyunca süren ilişkiler Türk dilinin ve kültürünün Gürcistan’da öğrenilmesini ve tanınmasını da doğurmuştur. Gürcü ve yabancı kaynaklara göre, Türkçe Gürcistan’da miladî 6. yüzyılda konuşulmaktaydı. Gürcistan’da yabancı dil olarak Türkçenin ilk kez hangi yüzyılda ve hangi kaynaklar aracılığıyla öğretildiği hâlâ merak konusudur. Bu makale Gürcistan’da yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ilk ders kitabı olma özelliği taşıyan, 18. yüzyılda Gürcistan’da derlenen Gürcüce-Türkçe Okuma Kitabı adlı el yazmasının tanıtımını ve kitaptaki bazı fonetik, leksikolojik olguların Gürcücede hangi göstergeler ve yapılarla karşılandıklarını incelemektedir. El yazmasının incelenmesinde karşılaştırmalı, tarihî dilbilim metodu kullanılmıştır. Söz konusu metottan hareketle el yazmasında geçen şahıs, yer ve leksikolojik birimler tanımlanmıştır. El yazmasındaki Yunanca mektuptan hareketle eserin [Güney] Kıbrıs’tan Gürcistan’a gelip dünyanın en büyük ikinci mağara şehri olan Vardzia’ya yerleşen ve yaşamını burada sürdüren din görevlisi İoakime Protosingelos’un yazmış olabileceği sonucuna varılmıştır. Gürcüce Mkhedruli alfabesi ile yazılan eserin 1780-1790 yılları arasında kaleme alındığı saptanmıştır. Eserdeki Türkçe kelimeler Gürcüceye çevrilirken hangi fonetik kaidelerden hareket edilmiş olabileceği üzerine de varsayımlarda bulunulmuştur. Makalenin bulguları Türkçe-Gürcüce ilişkilerine ve Gürcistan’da Türkçe öğretim tarihine ışık tutacaktır.
Keywords : Gürcistanda Türkçe Öğretimi, Türk Dili Tarihi, Gürcü Alfabeli Türkçe Metinler, Türkçe Gürcüce Dilbilimsel İlişkiler

ORIGINAL ARTICLE URL