ORDU/FATSA YAPRAKLI MEZARLIĞI VE TARİHİ MEZAR TAŞLARI
Authors : Şerife TALİ
Pages : 453-476
Doi:10.56694/karadearas.1329906
View : 100 | Download : 118
Publication Date : 2023-07-19
Article Type : Research Paper
Abstract :Fatsa Yapraklı Mezarlığı’nda bulunan tarihi mezar taşları bu araştırma ile kayıt altına alınmış ve eserler bilimsel olarak ilk kez incelenerek tanıtılmıştır. Tahribatın ve kayıpların fazla olduğu ayrıca yeni definlerin de sürdüğü mezarlıkta, tarihi olan mezarlar değerlendirilmiş ve eserlerin kitabeleri okunmuştur. Mezarlar, mezar tipolojisi, şahidelerin mal-zeme, teknik, form ve bezeme özellikleri Sanat Tarihi metodolojisi içerisinde ele alınmıştır. Mezar taşı tipolojisi olarak çeşitliliğin sınırlı olduğu mezarlıkta süslemede kompozisyonların zenginliği ve bölgeye göre farklılığı ile önemli ayrın-tılar tespit edilmiştir. Yapraklı Mezarlığı’nda ayak taşlarının hemen hepsi bezenirken özellikle Batı Anadolu Bölgesi’ne özgü olarak bilinen Karadeniz Bölgesi’nde pek işlenmeyen cami tasvirli bir ayak taşı bulunmuştur. Kompozisyonda cami, minaresi son cemaat yeri ve önünde şadırvan veya türbe gibi mimari yapılar topluluğu içinde tasvir edilmiştir. Osmanlı Türkçesi ve Cumhuriyet Dönemi’ne ait günümüz Türkçesi ile yazılan kitabelerde ve içeriğinde değişen farklı-lıklar ile bir örnekte “Tanrı” lafzı olarak şahide de ilginç bir detay kaydedilmiştir. Mezarlıkta çok kaliteli işçilik ve malzemeden üretilen eserden başlayarak diğer mezar taşı yapma geleneğini sürdüren sade örnekler olarak eserlerde kronolojik biçimde değişimin izlenebilmesi açısından da önemlidir. Mezarlıkta incelenen on iki örnek biçim-form ve süsleme açısından detaylıca ele alınırken eserlerin özellikle Türk mezar taşı geleneği ve bölge kültürü içerisindeki yerleri belirlenmeye çalışılmıştır.Keywords : Mezar Taşı, Yapraklı, Kitabe, Cami tasviri, Natürmort, Tanrı
ORIGINAL ARTICLE URL