UMRÂN TEORİSİ BAĞLAMINDA OĞUZ KAĞAN DESTANI VE DEDE KORKUT HİKÂYELERİ

Authors : Alirıza KOÇAK

Pages : 499-511

Doi:10.56694/karadearas.1329931

View : 62 | Download : 63

Publication Date : 2023-07-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk halk edebiyatının anonim ürünleri Türk kültürünün ve Türk halkının hayata dair meseleler karşısında takındığı ortak tavrı tespit etmek açısından kıymetli bir kaynaktır. Bu bilgi kaynağının derlenmesi kadar farklı teorilerle ince-lenmesi de önem taşımaktadır. Gerçekleştirilen her bir inceleme halk edebiyatı ürünlerinde saklı bulunan hususiyetle-rin ortaya çıkarılması için önemli bir adımdır. Bu çalışma ile Türk tarihi ve kültürü için önemli birer vesika olan Oğuz Kağan Destanı ve Dede Korkut Hikayeleri İbn Haldun’un umrân teorisi ekseninde ele alınacaktır. Umran teorisi, bir insan topluluğun nasıl millete dönüştüğü ve devlet yapısı içerisinde egemenlik unsurlarının nasıl gelişip zayıfladığına dair görüşler içermektedir. Söz konusu çalışmada metinler, bir toplumun devletleşme ve medenileşme sürecinde İbn Haldun’a göre geçtiği merhaleler açısından ele alınmış ve metinlerden örneklerle açıklamalar yapılmıştır. Çalışma sonucunda İbn Haldun’a ait kuramların, Türk kütür ve devlet yapısı için de geçerli olduğu, destan devrinden halk hikâyesi devrine geçen toplumun medenî şartlarının da bu teori ekseninde gözlemlenebilecek değişimlerle metinlere yansıdığı görülmüştür.
Keywords : Dede Korkut Hikâyeleri, İbn Haldun, Oğuz Kağan Destanı, Umran

ORIGINAL ARTICLE URL