Çankırı Karatekin Üniversitesi, Orman Fakültesi Araştırma ve Uygulama Ormanında Formica rufa dağılımının coğrafi bilgi sistemi ile belirlenmesi

Giriş ve Hedefler Kırmızı orman karıncalarının (Formica rufa) orman süreçlerindeki kilit rolü dikkate alınarak, Çankırı Karatekin Üniversitesi (ÇAKÜ) Orman Fakültesi Araştırma ve Uygulama Ormanı’nda yuva dağılımının Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ile haritalanması, topoğrafik–meşcere–edafik belirleyicilerin test edilmesi ve tepecik hacmini açıklayan başlıca etmenlerin ortaya konması amaçlanmıştır. Yöntemler 2021–2022 yıllarında 367 ha’lık alanda 200 m aralıklı 90 noktalı karelaj kurulmuş ve her noktada 100 m yarıçaplı sistematik taramalar yapılarak yuva konumu ve boyutları kaydedilmiştir. Yuvaların etrafındaki 0–15 cm üst toprakta tekstür, pH, EC/tuz, CaCO₃, C ve N analizleri yapılmıştır. Sayısal arazi modelinden türetilen yükselti, eğim ve bakı katmanları ile meşcere tipleri, yaş, gelişim çağı, kapalılık ve bonitet haritaları CBS’de çakıştırılmıştır. Gruplar arası farklar Mann–Whitney U ile, çevresel gradiyentler bolluk analizi (RDA- Redundancy Analysis) ve anlamlılık testi (999 permütasyon) ile değerlendirilmiştir. Bulgular Çalışma alanında 63 aktif yuva saptanmış, yuvalar 1300–1450 m’de yoğunlaştığı, kuzey bakıyı (%70), 15–30° eğimi (%81) ve yüksek kapalılığı (%95, sınıf 3) tercih ettiği belirlenmiştir. Yuvaların çoğu saf karaçamda, c gelişim çağında ve IV., V. ve VI. yaş sınıflarında yer almaktadır. Yuva alanlarında toprak daha kaba tekstürlü (kumca zengin), pH daha düşük ve C, N ile C/N daha yüksek bulunmuş, fakat EC/tuz ve CaCO₃ ayırt edici bulunmamıştır. RDA sonuçlarında C, N ile C/N ve tekstür F. rufa varlığı ile pH ve yükselti ise türün yokluğu ile eşleşmiştir (toplam açıklanan varyans %47). Sonuçlar F. rufa, ÇAKÜ Araştırma Ormanı’nda 1300–1450 m bandında, kuzey bakılı, 15–30° eğimli ve tam kapalı saf karaçam meşcerelerinde yoğunlaşmaktadır. Edafik olarak, yuvaların yayılış gösterdiği alanlar kaba tekstürlü, hafif asidik ve organik madde ile azotça zengin topraklarla eşleşmiş fakat EC–tuz ve CaCO₃ ayırt edici olmamıştır. Bulgular, F. rufa için iyi drene olan, gölgeli ve organik madde birikimi yüksek mikro‑ortamların çekirdek habitat niteliği taşıdığını ortaya koymaktadır.