XIX. Yüzyıldaki Tercüme Anlayışı ve Osman Nizamî Paşa’nın Piyadenin İdman Talimnamesi Tercümesi

Authors : Rıdvan Kaşıkçı

Pages : 257-266

Doi:10.32953/abad.1527592

View : 59 | Download : 68

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı XIX. yüzyılda askeri literatürde değişen tercüme geleneğini ortaya koymaktır. Osmanlı Devleti’nde tercüme faaliyetleri kuruluş döneminde başlamış, bu tercüme faaliyetlerinin bir kısmı bireysel çabalar neticesinde gerçekleştirilmiştir. Sultanların ve ileri gelen devlet adamları da tercümeye destek olmuşlardır. Kuruluş ve yükseliş dönemlerinde tercüme faaliyetlerde edebi eserler yoğunluk kazanırken daha sonraki dönemlerde astronomi, felsefe, matematik alanında eserler tercüme edilmiştir. XIX. yüzyıldan itibaren ise askeri literatüre dair eserler yoğun olarak tercüme edilmiştir. İlk olarak Fransızca eserlerin tercümesi yoğun olarak yapılırken, Prusya’nın Fransa’ya karşı askeri alanda kurmuş olduğu ezici üstünlük sonrasında Almanca eserlerin tercümesi yoğunluk kazanmıştır. Osman Nizami Paşa iyi bir eğitim görmüş Almanca, Fransızca, İtalyanca, İngilizce ve Rumca gibi dilleri öğrenmiştir. Devletin birçok kademesinde görevi sırasında telif eserler kaleme aldığı gibi tercüme faaliyeti de gerçekleştirmiştir. Gerçekleştirdiği tercüme faaliyetlerinden en önemlisi Louis von Kamphoevener eseri olan Piyadenin İdman Talimnamesi adlı eserdir. Çalışmanın önemi, daha önce Fransızcadan yoğun olarak tercüme edilen piyadenin eğitim talimnameleri artık Almancadan tercüme edilmeye başlanmıştır. Sonuç olarak çalışma, bu noktada Osman Nizami Paşa’nın yapmış olduğu bu tercümenin bir dönüm noktası olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords : Osman Nizami Paşa, Tercüme, Askeri Tercüme, Eğitim, Askeri Literatür.

ORIGINAL ARTICLE URL