Arumen Meselesi” Bağlamında Osmanlı Makedonyasında Rumence Matbuat

Osmanlı’da Romence matbuattan anlaşılan 1878 yılına kadar özel statüye sahip Eflâk ve Boğdan Prenslikleri’nde ve Berlin Antlaşması’ndan sonra Makedonya toprakları olarak kabul edilen Selânik, Manastır ve Kosova vilâyetlerinde yayımlanan süreli yayınlardır. Bu bölgelerde Romence matbuatın ortaya çıkmasındaki en önemli sebep, Balkan uluslarının Osmanlı yönetiminden kurtuluş mücadelelerinde Aromenlerin ulusal kültür hareketlerini bastıran Rum asimilasyon politikalarıdır. Anadilde okul ve kilise için verilen mücadeleler siyasi bir mesele haline gelmiştir. “Aromen Meselesi” adı altında bilinen bu sorun, Osmanlı’ya hizmet eden ve her alanda bu devletin refahına katkıda bulunan en sadık ve günümüzde yeterince bilinmeyen Aromen azınlığın etnik kimliğini yaşatmak için verilen mücadelenin hikâyesinden ibarettir. Bu çalışmada, Aromen meselesini ele alınarak, Romen ulusunun güney kolunun ulusal canlanma hareketlerinde Romence ve özellikle Romencenin Aromence lehçesinde yayımlanan süreli yayınlarının oynadığı önemli rolü vurgulanmak istenmektedir. Aromenlerin etnik hafızasını basın yoluyla canlandırma misyonu, Meclis-i Ayan üyesi Aromen Nicolae Constantin Batzaria ile Makedonyalı entelektüellere düşmüştür. Bu “sıradışı İttihatçı” yı ve onun bıraktığı etkileyici gazete ve dergi koleksiyonunu anlatan Türkçe kaynaklar yok denilecek kadar azdır. Bu nedenle, konu hakkında kapsamlı bilgi içeren birinci elden kaynaklardan da yararlanılarak, Türkçe kaynak oluşturma konusunda bir çaba gösterilmesi amaçlanmıştır.