İl`yaş Karaimoviç ve Timofey Khmielnitski: Aslı Olmayan Kan Davası

Authors : Mikhail KİZİLOV

Pages : 43-74

View : 13 | Download : 7

Publication Date : 2009-02-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale İl`yaş Karaimoviç, Timofey Khmielnitski ve Çufutkale Karaylarına dair 17. yy`a ait olduğu idida edilen belgeyle ilgilidir. Karay Bitikliği`ndeki 20. yy`dan Karay önder ve araştırmacı Süreyya Şapşal tarafından bulunduğu söylenen aslı kuşkulu bir Karay belgesi, 17. yy`daki katliamları gerçekleştiren ünlü Kozak atamanı Bogdan Khmielnitski`nin oğlu Timofey`in Çufutkale`ye yerleştirilmesinden bahseder. bu belgeye, daha doğrusu Şapşal`ın yaptığı Rusça çeviriye göre, Karay toplumu Albay İl`yaş Karaimoviç`i öldüren Zaporojye Kozaklarına nefretinden ötürü bunu reddetti insert ignore into journalissuearticles values(Şapşal`a göre bu albay Karayların Uzun aşiretine mensuptu);. daha ilk bakışta, aslının yokluğu, kuşkulu yazım tarzı ve hikayenin inanılmazlığı gibi hususlar bunun Şapşal`ın düzmecesi olduğunu akla getiriyor. 2002 yılında Şapşal`ın 1927`de İstanbul`da yazmaya başladığı notlarını tararken İl`yaş Karaimoviç`e dair alıntılar arasında Şapşal`ın el yazısıyla yazılmış İbrani harfli bir belge bulduğumda kuşkularım haklı çıktı. Kırım Tatarcasında yazılan bu belge, muhtemelen 1930`larda Şapşal tarafından yazıldığı açık olan bu `17. yy Karay bölgesinin` taslağının iki farklı nüshasını temsil ediyor. Bu nüshalar Şapşal`ın kendisi tarafından düzeltilmiş, bazı isimler tamamen farklı şekilde yazılmış, hikayeye yeni karakterler girmiştir ki, bir özgün belgeyle meşgul olan birisi için bu mümkün olamaz. sonradan bu `kaynağın` diğer ikisinden hafif farklılıklar gösteren bir nüshasını daha buldum. bu düzmeceliğin tahliline ek olarak tarihi bir kişilik olarak bir Kozak albayı ve 20. yy Karay alimlerinin efsanesi İl`yaş Karaimoviç`in de hayat hikayesini tahlil ediyorum. Ayrıca Süreyya Şapşal`ın hayat hikayesini anahatlarla veriyor ve yayınladığı diğer bazı belgeleri de sorguluyorum. bu makale erken modern dönemdeki Kırım Karaylarının tarihini, Kozak-Yahudi ilişkilerini, 20. yy Karay bilimini, Süreyya Şapşal`ın hayat hikayesini ve kaynakları çarpıtma yöntemlerini anlamak için çok önemlidir. Ekte Karaylarla Zaporojye Kozakları arasındaki kan davasıyla ilgili bu türkçe `belgenin` farklı nüshaları bulunmaktadır.
Keywords : İl`yaş Karaimoviç, Karaylar, Zaporojye Kozakları, Süreyya Şapşal

ORIGINAL ARTICLE URL