NİYAZİ BERKES VE 1940’LI YILLARIN SOL MUHALİF DERGİSİ YURT VE DÜNYA BİRLİKTELİĞİ

Gerek dönemlerinin entelektüelleri için, hayata ve topluma dair görüş ve yorumların kamuoyuyla paylaşılabildiği aktif yazın mekânlarından biri olma, gerekse dönemsel koşulları ve entelektüel iklimi yansıtmaları açılarından dergilerin, toplumsal yaşamda önemli roller üstlendikleri görülmektedir. Benzer bir değerlendirme, 40’lı yılların Türkiye’sinde yayımlanmış Yurt ve Dünya dergisi ve onun kurucularından biri olan Türk toplumbilimci Niyazi Berkes’in bu bağlamdaki düşünsel ortalığı için de geçerlidir. Keza Yurt ve Dünya dergisi, özellikle 40’lı yıllar Ankara’sının sol görüşlü akademik-entelektüel çevrelerinin yayımladığı tek muhalif dergi oluşu ile Türk düşünce hayatında derin izler bırakmıştır. Bu çalışmanın amacı, hem Niyazi Berkes’in fikri gelişiminde önemli bir yere sahip bu düşünsel birlikteliğin entelektüel niteliklerini ortaya koymak hem de döneminin yurt ve dünya sorunlarını analitik değerlendirmelerle özgürce sayfalarına taşımaya gayret etmiş Yurt ve Dünya’nın yayımladığı süreci, döneminin sosyo-politik hayatına yaptığı etkiler üzerinden analiz etmektir. Çalışmada öncelikle metin, içerik ve söylem analizi metotları kullanılmıştır.