İSTANBUL BASININDA KİNG-CRANE HEYETİ’NİN TÜRKİYE’DEKİ FAALİYETLERİ VE MANDATERLİK TARTIŞMALARI (1919)

İtilaf Devletleri, Paris Barış Konferansı’nda, I. Dünya Savaşı’nı kaybeden Almanya’nın sömürgelerinde ve Osmanlı Devleti’nden ayrılmasına karar verdikleri topraklar üzerinde manda rejimlerinin kurulması fikrinde birleştiler. Söz konusu topraklarda yaşayanların nasıl bir siyasi ve idari düzen istediklerini öğrenmek amacıyla heyetler kurulup buralara gönderilmesini kararlaştırdılar. Fakat İngiltere, Fransa ve İtalya daha sonra heyet göndermekten vazgeçtiler. Bunun üzerine Amerika Birleşik Devletleri tek başına hareket etmeye karar verdi. 3 Haziran 1919’da İstanbul’a gelen Amerika Heyeti kısa bir süre burada kaldıktan sonra Suriye ve Filistin’de incelemelerde bulunmak üzere şehirden ayrıldı. Heyet, Temmuz ayı sonlarında tekrar İstanbul’a döndükten sonra Müslim ve Gayr-i Müslim siyasi parti ve cemaat temsilcileriyle görüşmelere başladı. Heyetin, görüşmelerde Türkiye’nin geleceğinden daha çok Anadolu’da bir Ermeni devletinin kurulmasıyla ilgilenmesinin Türk basın ve aydın çevrelerini kaygılandırdığı ve hem Ermeni sorunu hem de mandacılık tartışmalarını alevlendirdiği görüldü. Bu çalışmada, kamuoyu oluşturmada etkili bir araç olan basının, Amerikan King – Crane Heyeti’nin İstanbul’daki çalışmalarına ve manda fikrine bakışı ele alınmıştır.