ERMENİ KOMİTE VE PROPAGANDA FAALİYETLERİNİN HATIRATLARDA YERİ

Savaşlar devletlerarası mücadelenin en masum yönüdür. Somuttur, nettir. Tarafları bellidir. Tarihin ilk çağlarından itibaren devletlerarası mücadele değerlendirildiğinde sadece savaşlar ile yürütülmediği görülür. Özellikle modern dönem tarihi savaşların hâkimiyet kurmakta rolünün ne kadar az olduğunu, sadece silah ile toplumsal hâkimiyetin sağlanmasının imkânsızlığını kanıtlayan örneklerle doludur. Dolayısı ile ülkeler mücadele halinde iken çatışmanın somut olarak sürdüğü cephelerin gerisine ulaşamıyorlarsa mücadelede rakipleri karşısında bir adım geri kalır; cephenin gerisine ulaşmak günün koşullarında birçok farklı yöntem ve strateji ile mümkündür. Bu açıdan geçmişte olduğu gibi bu gün de geçerliliğini koruyan önemli bir yöntem kuşkusuz propaganda faaliyetleridir. Propaganda faaliyetleri günün koşullarında sivil toplum örgütleri, medya, sosyal medya… vb. türlü teknolojik imkânın değerlendirilmesi ile yapılmaktadır. Bu imkânların yeterince gelişmediği dönemlerde ise çete ve komita faaliyetleri gibi sivil toplum örgütlerinin geçmiş dönem ifadesi olan çeşitli cemiyetler bu faaliyetler için görünür yüzlerinin gerisinde yürüttükleri faaliyetlerle bu mücadele için çalışmışlardır. Bu çalışmada özellikle Birinci Dünya Savaşı sürecinde Ermeni çete ve propaganda faaliyetlerinin bahsedildiği eserlerden örnekler sunulmaktadır. Çalışma için temel kaynak olarak hatırat niteliğinde eserler değerlendirilip, propaganda faaliyetlerinin kurgunun ötesinde beslendikleri gerçeklikler, dönemin tanıklarının anıları ile oluşturulan hatırat niteliğindeki eser değerlendirmeleri ile ortaya konulmuştur