ESKİ TÜRK-ÇİN İLİŞKİLERİNE DAİR SAVAŞ TARİHİNDEN ÖRNEK BİR VAKA: “NUOZHEN IRMAĞI (諾真水之戰) SAVAŞI”

Authors : Şükrü AKTAŞ

Pages : 43-68

Doi:10.53718/gttad.1105393

View : 31 | Download : 14

Publication Date : 2023-01-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Nuo-zhen savaşı, Orta Asya Türk tarihinin önemli bir kesitini oluşturan Xueyantuo insert ignore into journalissuearticles values(Sir Tarduş; Seyanto); Hanlığının taraf olduğu bir savaştır. Her ne kadar tarihsel anlamda kısa bir süreliğine varlık göstermiş olsalar da Doğu Türk Kağanlığının yıkılması ve daha sonra Batı Türk Kağanlığının güçlenmesi sürecine kadar geçen evrede önemli ve tarihi bir görev üstlenmiştir. Doğu Türk Kağanlığının yıkılması aşamasında Tang hanedanlığının kurucu hükümdarı Li Yuan ile iş birliği yapmışlardır. Tanglar ile iş birliği yaparak soydaşları olmanın dışında egemenliği altında da oldukları Doğu Türk kağanlığını dağıtmışlardır. Bu olay ile dağılan Doğu Türk Kağanlığı halkları içinde en güçlü olanı olarak öne çıkmış, ve Yi-shi-bo insert ignore into journalissuearticles values(乙失鉢); öncülüğünde bağımsız olup kendi ayakları üzerinde durma çabalarına başlamış, Yinan Kağan ile de bu çabaları doruk noktasına ulaşmıştır. Daha sonra, Yinan Kağan’ın, Tang hanedanlığı ile kuruduğu temas ile Doğu Türk Kağanlığına başkaldırıları sonuç vermiş ve Doğu Türk Kağanlığı dağılmıştır. Bu süreçle başlayan Tang-Xueyantuo yakınlaşması bir müddet barış ve karşılıklı güven ortamı içinde sürüp gitmiştir. Ancak daha sonra, siyasi ve askeri anlamda güçlenen Xueyantuolar, kuzey topraklarında yaşadıkları alan ile yetinmemeye başlamış ve her kuzey halkının beslediği güdü ile güney topraklarına karşı iştah kabartmıştır. Bunun neticesinde ikili ilişkiler bozulmaya başlamıştır. Xueyantuolar’ın güney topraklarına saldırıya geçmeleriyle ilişkiler tamamen yerle yeksan olmuş ve her iki güç günümüz iç Moğolistan eyaleti Tuo-ke-tuo insert ignore into journalissuearticles values(托克托); ilçesine denk gelen bölgede Nuo-zhen ırmağı insert ignore into journalissuearticles values(诺真水); savaşı olarak tarihe geçmiş olan savaşı yapmışlardır. Bu çalışma öncelikle Tang Hanedanlığı ve Xueyantuolar’ın Nuo-zhen savaşına kadar olan süreçlerini ele almaktadır. Daha sonra da Nuo-zhen savaşının sebepleri, sonuçları ve bu savaş hakkında genel bilgiler sunmaktadır.
Keywords : Xueyantuo, Seyanto, Sir Tarduş, Nuo zhen Savaşı, Tang Hanedanlığı

ORIGINAL ARTICLE URL