ESİK YAZISI

Authors : Firudin A Celilov
Pages : 533-540
Doi:10.53718/gttad.1574399
View : 97 | Download : 63
Publication Date : 2024-11-24
Article Type : Other Papers
Abstract :1970’te Kazakistan’ın Almatı kenti yakınlarında keşfedilen Esik Kurganı, “Altın Elbiseli Adam” olarak anılan ve altın giysiler içinde gömülmüş bireyin mezarıyla tarihe ışık tutmaktadır. Bu mezar, MÖ 5.-4. yüzyıllara tarihlenmekte ve dönemin kültürel zenginliklerini yansıtan çok sayıda değerli objeyi içermektedir. Kurganın içindeki altın giysiler, o dönemdeki insanların sosyal statülerini ve inançlarını yansıtmanın yanı sıra, farklı kültürler arasındaki etkileşimlere dair önemli izler taşımaktadır. Türk tarihine dair pek çok yeni soruyu beraberinde getiren bu bulgunun, en dikkat çekici öğelerinden biri de üzerinde bir yazı bulunan gümüş kasedir. Bu yazı, Orta Asya’daki en eski yazı örneklerinden biri olarak kabul edilmekte ve Türk yazı sistemlerinin kökenlerine dair yeni tartışmalara yol açmaktadır; ancak yazının dili, yönü ve anlamı üzerine ortak bir çözüm henüz bulunamamıştır. Çeşitli dillerle bağlantı kurularak yapılan analizler, yazıyı anlamaya yönelik bazı fikirler sunmuş olsa da, mevcut yapısal belirsizlikler nedeniyle kesin bir sonuca ulaşılamamıştır. Bu durum, bölgenin tarihî ve kültürel mirası hakkında daha fazla sorunun ve tartışmanın ortaya çıkmasına da yol açmaktadır. Esik Yazısı, tarihsel bağlamda çözülmeyi bekleyen önemli bir belge olarak öne çıkmaktadır. Yazının başarılı bir şekilde çözülmesi, mezarda gömülen bireyin etnik kimliği ve eski Türk topluluklarının kültürel yapısı hakkında daha derin bir anlayış sağlayacaktır. Esik Kurganı’nın keşfi, yalnızca arkeolojik bir bulgu değildir, aynı zamanda Türk tarihinin derinliklerine ışık tutan bir işlev de görmektedir. Bu yazı, eski Türk kültürüne dair sembolik ipuçları da içermektedir. Yazının taşıdığı anlamın, dönemin sosyal ve dinî yapılarına ilişkin önemli bilgiler sunabileceği düşünülmektedir. Bu yazının başarılı bir çözümlemesi, Esik Kurganı’nda gömülen bireyin etnik kimliği ve eski Türk topluluklarının kültürel yapısı hakkında daha derin bir anlayış sunabilecektir. Bu çalışmada, daha önceki okumalardaki ve yorumlamalardaki hatalar gözden geçirilerek, farklı bir perspektifle yeniden bir yorumlama ve çözümleme denemesi yapılmıştır. Görünen bu hatalar başlıklar şeklinde sıralanmış, her bir neden ayrı ayrı değerlendirilerek ortak bir çözüm aranmıştır. Daha önceki çözümleme denemelerinde, gözden kaçmış, yazının en önemli parçası olan piktogram da değerlendirilmiştir. Gramatoloji kurallarına göre yeniden değerlendirilen yazı, soldan sağa okunmuş ve yeni öneriler sunulmuştur.
Keywords : Esik Kurganı, Etnik Kimlik, Türk Yazıtları, Türk Tarihi, Gramatoloji

ORIGINAL ARTICLE URL