PARALİMPİK OYUNLARDA BAŞARILI OLAN ÜLKELER İLE GELİŞMİŞLİK DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ; TÜRKİYE'NİN GELİŞİMİNİN İNCELENMESİ

Amaç: Bu çalışmada, Paralimpik Oyunlarda ülkelerin başarıları ile ekonomik gelişmişlik düzeyleri arasındaki ilişki incelenmekte; ayrıca Türkiye’nin 1992–2024 dönemindeki Paralimpik performansındaki gelişim detaylı biçimde değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, hem küresel ölçekte Paralimpik başarı ile ekonomik göstergeler arasındaki örüntülerin ortaya konması hem de Türkiye’nin bu yapı içindeki konumunun tarihsel bir perspektifle açıklanması amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışma, nitel bir durum incelemesi olarak tasarlanmıştır. Veriler Uluslararası Paralimpik Komitesi (IPC), Türkiye Millî Paralimpik Komitesi (TMPK), ilgili federasyonlar, ulusal ve uluslararası raporlar ile akademik literatürden derlenmiştir. Nicel veriler (sporcu ve madalya sayıları, genel sıralamalar) betimleyici istatistikler yoluyla çözümlenmiş; nitel veriler (kurumsal ve yasal düzenlemeler, sınıflandırma ve federasyon yapılanmaları, sosyo-kültürel bağlam) içerik çözümlemesine dayalı olarak yorumlanmıştır. Bulgular: Türkiye, 2000 Sydney Oyunları’nda yalnızca 1 sporcu ile yer alırken, 2024 Paris’te 94 sporcu ve 28 madalya ile tarihindeki en yüksek başarısını elde etmiştir. Genel sıralamada 2020 Tokyo’da 42. sırada olan Türkiye, 2024 Paris’te 23. sıraya yükselmiştir. Bulgular, Paralimpik performanstaki artışın, özellikle 2000’li yılların ortasından itibaren kurumsal yapılanma, sınıflandırma sistemleri ve destek programlarındaki gelişmelerle paralel seyrettiğini göstermektedir. Sonuç: Türkiye’nin artan Paralimpik başarısının, ekonomik gelişme, yasal düzenlemeler, federasyon yapılanmaları, eğitim ve sosyal politikaların birleşimiyle açıklanabildiği söylenebilir. Sürdürülebilirlik için altyapı yatırımlarının ülke geneline yaygınlaştırılması, kadın sporcuların ve genç yeteneklerin sistematik biçimde desteklenmesi, okul-temelli kapsayıcı beden eğitimi programlarının geliştirilmesi ve spor politikalarının uzun vadeli ekonomik büyüme stratejileriyle uyumlu hale getirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, performansın izlenmesine yönelik güncel veri tabanlarının güçlendirilmesi ve uluslararası işbirliklerinin artırılması vurgulanmaktadır.