Yeni Hafıza: Kolektif Hafıza ve İktidar İlişkisinde Yeni Bir Faz Mı?

Authors : Sena AYDİN

Pages : 588-604

Doi:10.46928/iticusbe.944964

View : 43 | Download : 12

Publication Date : 2022-06-15

Article Type : Review Paper

Abstract :Geçmişe dair bilgiyi yapılandıran, parçalayan, yeniden kuran hafıza, bugünün koşulları üzerinden bir bağlama oturtularak tecrübe edilir. Bugünün bilinci, geçmişin imajını yeniden anlamlandırır, ona bir berraklık kazandırır ve doğruluk atfeder. Öyle ki bugünü onaylayan ve anlamlandıran hafıza, özellikle kolektif hafıza, geçmiş, kimlik, iktidar, aidiyet gibi olgu ve kavramlardan soyutlanarak ele alındığı takdirde eksik kalır. Bu çalışma, kolektif hafızanın, iktidar ile ilişkisini ihmal etmeksizin, mitler ve ritüeller ile inşa edilme sürecinden medya ile dolayımlanan bir yapıya dönüşümünü tartışmayı hedefler. Nitekim inşa sürecindeki dönüşüm, kolektif hafızanın yapısını da dönüştürür. Hoskins’in tabiriyle “yeni hafıza”, eskiye nazaran daha kırılgan ve öngörülmez olmanın yanı sıra iktidar için de daha manipülatif bir araçtır. Amaç: Çalışma, toplumsal bağlamda hafıza inşasının iletişim teknolojilerinin sağladığı imkanlarla nasıl dönüştüğünü ve bunun kolektif hafızadaki yapısal etkisini tartışmayı amaçlar. Yaklaşım: Çalışma, niteliksel bir tartışma etrafında ilerler. Bulgular: Hafızanın geleneksel inşa biçimlerinden, medyayla dolayımlanan bir ürüne dönüşerek öngörülmesi daha zor, daha kırılgan bir yapıya evirilmesinin, iktidar için toplumsal bağlamdaki işlevini değiştirmediği görülür. Hafıza, yeni formunda da toplumsal sistemin bakacağı gerçekliği inşa eden ve denetleyen bir araçtır. Özgünlük: Kolektif hafıza üzerine tarihsel ve siyasal bağlamdaki geleneksel tartışmalar, iletişim teknolojilerini göz önünde bulundurulmadığı sürece güncel toplumsal dönüşümleri anlamakta yetersiz kalacaktır. Sosyal alanlarda kolektif hafızayla ilişki çok sayıda çalışma olmasına rağmen, özellikle Türkçe literatürde bahsi geçen bu yapısal dönüşüme ilişkin çalışmalar ihmal edilmiştir. Bu sebeple, Hoskins’in “yeni hafıza” kavramını merkeze alan bu teorik tartışmanın, iletişim teknolojileriyle kolektif hafızanın yapısal dönüşümü ele almasıyla literatüre katkı sağlayacağını söylemek mümkündür.
Keywords : kolektif hafıza, yeni hafıza, iktidar, medya

ORIGINAL ARTICLE URL