Yoksulluk Açığının Cinsiyete Dayalı İstihdama Etkisi: Türkiye için Bir Sektörel Analiz

Yoksulluk, bireylerin veya hanelerin temel ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kalmaları durumunu ifade eden, çok boyutlu toplumsal bir sorundur. Gelir eksikliğinin ötesinde eğitim, sağlık ve istihdama erişimi de kapsayan bu olgu, ülkelerin ekonomik ve sosyal yapıları üzerinde derin etkiler yaratmaktadır. Yoksulluğun özellikle işgücü piyasası üzerinde çok çeşitli etkileri bulunmaktadır. Yoksulluğun etkisi sektörel bağlamda (tarım, hizmet, endüstri) ve cinsiyete dayalı olarak değişkenlik göstermektedir. Önceki çalışmalar genellikle yoksulluğu belirleyen faktörleri ele almıştır. Bu çalışma ise, (2006–2024) dönemi için yoksulluk değişkenini ele alırken yoksulluk açığını kullanmakta ve ayrıca yoksulluk açığının tarım, hizmet ve endüstri sektörlerindeki kadın ve erkek istihdamı üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Yoksulluk açığının bağımsız değişken olarak ele alındığı modelde bağımlı değişkenler ayrı ayrı sektörel bazda kadın ve erkek istihdam değişkenleridir. Yoksulluk açığı oran olarak 100’e yaklaştıkça yoksulluk riskinin arttığını göstermesi açısından bu değişken baz alınmıştır. Çalışma bulgularına göre medyan gelirin %40’ı, %50’si ve %60’ına göre yoksulluk açığı değişkenlerinin tarım sektöründe kadın istihdamı üzerinde anlamlı pozitif yönde bir etkisi söz konusu iken erkek sektörü için anlamlı olmadığı tesbit edilmiştir. Sektörel bazda bakıldığında yoksulluk riskindeki artış kadın istihdamını erkek istihdamından daha fazla ve anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Bu sonuç, hane halkı içerisindeki karar alma mekanizmasının erkek veya kadına bağlı olmasından bağımsız olarak yoksulluk açığının cinsiyete dayalı belirgin etkisini ortaya koymaktadır. Kırsal alanda kadının güçlendirilmesine yönelik sosyal politikaların ve başka faktörlerinde bu sonuçta etkili olduğu düşünülmektedir. Toplumun ekonomik kalkınma seviyesinin gelişmesinde kadın-erkek eşanlı kalkınmaya duyulan ihtiyaç ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmanın, sektörel ve cinsiyete duyarlı istihdam politikalarının oluşturulmasına katkı sağlaması ve yoksulluğun yapısal etkilerine özgün bir perspektif sunması beklenmektedir.