MİNYATÜR SANATI EĞİTİMİNDE DİJİTAL KAYNAKLARIN KULLANIMI:LONDRA İNGİLİZ KÜTÜPHANESİ HÜSREV VE ŞİRİN MESNEVİSİ ÖRNEĞİ

Authors : Seçil Sever Demir

Pages : 93-114

View : 103 | Download : 54

Publication Date : 2021-11-14

Abstract :En yalın tanımıyla kitap resmi olarak açıklanabilen minyatürler, el yazma kitaplardaki konuları daha anlaşılır hale getirmek amacıyla metnin içerisine yerleştirilen tasvirlerdir. Türk Minyatür sanatına ait günümüze ulaşan en eski örnekler 8. Yüzyıl Uygur Manihaist kitap resimlerine kadar dayanmaktadır. Minyatür sanatı örnekleri, sanat hamileri ve devlet yöneticileri tarafından sipariş edilen tarih, din, edebiyat, tıp, astroloji gibi çok farklı konulardaki el yazma kitaplarda yer almaktadır. Daha çok İslami resim, dini resim veya saray sanatı olarak tanımlanan bu tasvirler, İslam coğrafyasında belirli kurallar çerçevesinde yapılmış ve yüzyıllar içerisinde üslup özellikleri bakımından kendine has bir gelişim ve değişim göstermiştir. Ülkemizde minyatür sanatı, Güzel Sanatlar Fakülteleri, Geleneksel Türk Sanatı bölümlerinde, Tezhip Ana Sanat Dalı müfredatında teorik ve uygulamalı zorunlu ders olarak okutulmaktadır. Minyatür sanatı eğitiminde temel desen, çizim ve renk bilgisinin yanında orijinal örneklerin incelenmesi ve analiz edilmesi çok büyük önem taşımaktadır. Minyatür sanatı kaynakları aynı zamanda nadir eserlerdir; bu nedenle dokunulması veya sayfalarının çevrilerek normal kitap gibi sık sık incelenmesi pek mümkün değildir. Minyatür kompozisyonları çok küçük desenlerden oluştukları için de çıplak gözle yeterince ayrıntı görmek mümkün olmamaktadır. Bu kapsamda minyatür sanatı eğitiminde el yazma eser kütüphaneleri, müzeler, özel koleksiyonlar ve tıpkı basım kitaplar önemli kaynakları oluşturmaktadır. Günümüzde Almanya, Amerika, Fransa ve İngiltere gibi çok sayıdaki gelişmiş ülkede, Covid-19 pandemisinin de etkisiyle orijinal eserlerin pek çoğu dijital ortama aktarılmış ve aktarılmaya devam edilmektedir. Dijital kaynakların araştırmacılar ile paylaşılması minyatür sanatı eğitiminde oldukça verimli bir öğrenme ve uygulama yöntemi sağlamıştır. Bu çalışmada dijital kaynaklara örnek olarak Londra’daki İngiliz Kütüphanesi Ornament 6810 numaralı Hamse adlı yazma eserin içerisinde bulunan Hüsrev ve Şirin Mesnevisi minyatürlerinden bir adedi ele alınmıştır. Çalışmada minyatür sanatı eğitiminde yüksek çözünürlükteki dijital kaynaklara dönüştürülmüş orijinal yazma eserlerin kullanılmasıyla, araştırmacıların desen, tasarım, renk ve üslup bilgisinin pozitif yönde artacağını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bildiride Londra İngiliz kütüphanesi yazma eser koleksiyonu tanıtılmış, Nizami-yi Gencevi’nin beş mesneviden oluşan Hamse adlı külliyatı hakkında kısaca bilgi verilerek, Hüsrev ve Şirin’in hikayesi anlatılmıştır. Hikâyenin metni içerisine yerleştirilmiş olan minyatürler kütüphanenin web sayfası aracılığı ile büyütülerek elde edilen detaylı görüntüler kesitler halinde analiz edilmiştir.
Keywords : Minyatür Sanatı, Hüsrev ve Şirin, Hamse, Londra İngiliz Kütüphanesi

ORIGINAL PAPER URL