TÜRKİYE'DE KABUL VE KARARLILIK TERAPİSİ KURAMSAL ÇERÇEVESİNE SAHİP TEZLERİN İNCELENMESİ

Authors : Beyza Hoşgör, Mine Muyan Yilik
Pages : 135-147
View : 74 | Download : 76
Publication Date : 2022-11-12
Abstract :Kabul ve Kararlılık Terapisi (Acceptance and Commitment Therapy: ACT), üçüncü kuşak davranışçı terapiler arasında yer alan bir terapi ekolüdür. 1980’li yılların sonuna doğru Hayes, Wilson ve Strosahl tarafından geliştirilmiş olan ACT, hareket geçme ve davranış değiştirme yöntemleriyle birlikte kabul ve farkındalık yöntemlerinin bir kombinasyonunu içermektedir. ACT’nin amacı, bireylerin psikolojik esnekliklerini artırarak kontrolleri dışında gerçekleşen olayların kabulünü sağlamaları ve anlamlı bir hayat sürdürebilmek için belirledikleri değerlere ilişkin eylemlerde bulunmalarıdır. Uluslararası alanyazında hem araştırmalarda hem uygulamalarda sıklıkla yararlanılan bir terapi ekolü olan ACT’e olan ilgi ülkemizde de artmakla beraber bu kuramsal çerçeve kapsamında ülkemizde yapılan çalışmaların hala oldukça sınırlı olduğu düşünülmektedir. Bu doğrultuda bu araştırmanın amacı, Türkiye’de ACT kuramsal çerçevesinde sahip lisansüstü tez çalışmalarının belirli özellikleri açısından incelenmesidir. Bu araştırma aracılığı ile ACT çerçevesinde hazırlanan tez çalışmalarının hangi alanlarda, hangi araştırma yöntemleriyle, hangi değişkenlerle, hangi ölçme araçlarıyla ve hangi örneklemlerde gerçekleştirildiğinin ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. Bu hedef doğrultusunda, Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nde açık erişimde yer alan lisansüstü tezlere erişilmiştir. Araştırmanın deseni nitel araştırmadır ve veri analizinde doküman analizinden yararlanılmıştır. İlgili tezler, araştırmacılar tarafından hazırlanan inceleme formu aracılığı ile değerlendirilmiştir. İnceleme formunda ilgili tezin lisansüstü eğitim düzeyi, hazırlandığı anabilim dalı/alanı, kullandığı araştırma yöntemi, odaklanılan değişkenler, kullanılan ölçme araçlarına ve seçilen örneklemlere ilişkin sorular yer almaktadır. Bulgular frekans tabloları ve grafikler aracılığı ile sunulmuştur. Lisansüstü tezlerin incelenmesi aracılığıyla ortaya konan ACT’in ulusal alanyazındaki durumu, ACT’in uluslararası alanyazındaki araştırma ve uygulamaları ışığında tartışılmıştır.
Keywords : kabul ve kararlılık terapisi, psikolojik esneklik, psikolojik katılık

ORIGINAL PAPER URL