Kazananı Olmayan Zincir: Tarımda Gelir-Erişim İkilemi, Sosyal Eşitsizlik ve Adil Politikalar

Authors : Murat Demir

Pages : 249-265

Doi:10.30913/alinterisosbil.1750201

View : 28 | Download : 32

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Türkiye tarım sisteminde çiftçi refahı ile kentli tüketicinin gıdaya erişimi arasında giderek derinleşen yapısal çelişkiyi, “gelir-erişim ikilemi” kavramsal çerçevesi içinde incelemektedir. Artan üretim maliyetlerine rağmen çiftçilerin ekonomik sürdürülebilirlikten uzaklaşması; buna karşılık, tüketicilerin temel gıda ürünlerine erişimde zorlanması, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve yönetişimsel bir kırılganlığa işaret etmektedir. Çalışma, gıda fiyatlarındaki artışların yalnızca makroekonomik enflasyonla değil, aynı zamanda tedarik zincirindeki aracı yapılar ve yapısal eşitsizliklerle doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Gıda egemenliği, adil ticaret, kırsal kalkınma ve sosyal sürdürülebilirlik kuramları ışığında yürütülen bu betimsel analizde; Fransa, Hollanda ve İtalya gibi ülkelerde uygulanan kooperatif temelli üretim ve doğrudan satış modelleri incelenmiş, bu uygulamaların Türkiye bağlamındaki karşılıkları değerlendirilmiştir. Bulgular, üretim maliyetlerinin doğrudan desteklenmesi, aracı zincirinin kısaltılması ve dijital tarım platformlarının yaygınlaştırılması durumunda hem üretici gelirinin artırılabileceğini hem de gıdaya erişimin daha adil ve sürdürülebilir biçimde sağlanabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, ekonomik verimlilik ile sosyal adalet arasında sağlıklı bir denge kurulabilmesi; ancak üretici ve tüketiciyi aynı sistem içinde buluşturan, bütüncül, katılımcı ve çok katmanlı politika yaklaşımlarıyla mümkün olabilir.
Keywords : Gelir–Erişim İkilemi, Tarım Politikası, Gıda Fiyatları, Kooperatif Modelleri, Sosyal Adalet

ORIGINAL ARTICLE URL