Ruşeni (Barkın) Bey’in Din Yok Milliyet Var Eseri Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Dilşad Yirsutimur Yol

Pages : 329-344

Doi:10.30913/alinterisosbil.1829419

View : 46 | Download : 38

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Ruşenî (Barkın) Bey’in 1926 yılında yalnızca resmî makamlara sunulan Din Yok Milliyet Var adlı eserini tarihsel bağlamı ve fikrî arka planıyla incelemektedir. Osmanlı’nın son döneminde askerî eğitim alan, İttihat ve Terakki saflarında görev yapan ve İran-Kafkasya misyonlarında bulunan Ruşenî Bey’in bu birikimi, eserindeki düşünsel yönelimlerin temel zeminini oluşturmuştur. Metin çözümlemesine dayanan inceleme, eserdeki din eleştirilerinin Auguste Comte, Ernest Renan, Darwin ve Voltaire gibi Batılı düşünürlerin pozitivist ve rasyonalist yaklaşımlarından beslendiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışma, Ruşenî Bey’in milliyetçilik anlayışının yalnızca Ziya Gökalp’in kültür temelli sosyolojik çerçevesiyle sınırlı kalmadığını; bunun Enver Paşa çizgisindeki siyasal Pantürkizm ve irredentist hedeflerle birleşerek daha geniş bir ideolojik bütünlük oluşturduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda eserde, bireyi milletin bir uzvu olarak tanımlayan Gökalpçi yaklaşım ile Türk dünyasının siyasal birliğini hedefleyen genişlemeci idealizmin iç içe geçtiği açıkça görülmektedir. Elde edilen bulgular, Din Yok Milliyet Var’ın yazarın fikrî serüvenini anlamaya katkı sunan önemli bir kaynak niteliği taşıdığını göstermektedir.
Keywords : Ruşeni Barkın, Pozitivizm, Sosyal Darwinizm, Erken Cumhuriyet Dönemi

ORIGINAL ARTICLE URL