Divriği Kalesi’nde Memlûk Sultanı Çakmak Dönemine Ait Bir Kitabe

Authors : Nurcan Boşdurmaz, Oğulcan Avcı

Pages : 632-649

Doi:10.48120/oad.1512201

View : 18 | Download : 5

Publication Date : 2024-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Orta Çağ Anadolusu hakkında temel kaynaklardan biri olarak değerlendirilen kitabeler, içerik açısından çeşitli konular hakkında yazılabilmektedir. Bu çağın önemli kalelerinden biri olan Divriği Kalesi’nin surları üzerinde farklı tarihlerde yazılmış dört kitabe bulunmaktadır. İlk kitabe giriş kapısının üzerinde bulunmaktadır. Hicri 634 [1236/1237] tarihli kitabeye göre kale kapısı Mengücekoğlu Ahmed Şah tarafından yaptırılmıştır. İkinci kitabe ise yine Ahmed Şah’a ait olup hicri 640 [1242/1243] tarihlidir. Bu kitabede sadece Ahmed Şah’ın adı yazılıdır. Üçüncü kitabe ise Ahmed Şah’ın oğlu Melik Salih’in yaptırdığı aslanlı burca ait hicri 1 Şaban 650 [7 Ekim 1252] tarihli inşa kitabesidir. 1236-1252 yılları arasına ait olan bu kitabeler kalenin Mengücekoğlu hakimiyetinde iki kere onarım/yapım aşamasından geçtiğini göstermektedir. Günümüze ulaşamayan dördüncü kitabenin varlığı, Türk-İslâm epigrafisi hakkında XX. yüzyılda yapılan çalışmalardan öğrenilmektedir. Memlûk Dönemi’ne ait olan bu kitabe, farklı araştırmacılar tarafından ele alınmıştır. Bu çalışmada, kitabe Divriği Kalesi ve çevresinin hem coğrafi açıdan hem de tarihteki önemi dikkate alınarak, siyasi ve toplumsal olaylarla birlikte yorumlanmıştır. Bu yorumlamayı yaparken daha önceki yapılan çalışmalar temel alınmış ve yeni bir okuma önerisi getirilmiştir. Yapılan araştırmalara göre kitabe, Memlûk Sultanı el-Melikü’z- Zâhir Ebû Sâid Seyfüddin Çakmak el-Alâî dönemine aittir ve hicri 14 Safer 854 [29 Mart 1450] tarihlidir. Kitabe, Divriği’nin tarihî süreç içindeki önemini göstermesi açısından önemlidir. Tarihî ve coğrafî bağlam göz önüne alındığında kitabenin vergi kaldırma amaçlı bir ferman olduğu anlaşılmıştır.
Keywords : Memlûk, Vergi, Kitabe, Sultan Çakmak, Divriği

ORIGINAL ARTICLE URL