Bitkilerde Nitrat Birikim Potansiyeli ve Nitratın İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri

Authors : Güney Akınoğlu, Arzu Erdal, Songül Rakıcıoğlu, Ayhan Horuz

Pages : 1882-1912

View : 51 | Download : 24

Publication Date : 2024-09-16

Article Type : Review Paper

Abstract :Bitkiler tüm yaşam döngüleri boyunca kökleri aracılığıyla topraktan azot (N) alırlar. Temel bir besin elementi olan azotun miktarı ve alınma formu, bitki büyümesini ve onun çevresiyle olan etkileşimlerini önemli ölçüde etkiler. Toprakta N; nitrat (NO3−) ve amonyum (NH4+) gibi inorganik formlarda bulunmakla birlikte üre, serbest amino asitler ve kısa peptidlerden oluşan organik formlarda da bulunabilmektedir. Nitrat (NO3−), bitki beslenmesindeki ve fizyolojisindeki rolü nedeniyle tüm bitkiler için çok önemli bir azot formudur. Yapraklı sebzeler insanların beslenmesinde çok önemli bir yer tutmakla birlikte canlıların nitrat (NO3−) alımına yüksek seviyelerde katkı sağlayan bir besin grubunu da oluşturmaktadır. Nitratın eksojen konsantrasyonları, bitkilerde NO3− birikimini etkileyen en önemli faktörler arasındadır. Azotlu gübrenin aşırı uygulanması durumunda yapraklı sebzeler yüksek düzeyde nitrat biriktirebilir. İnsanlar tarafından tüketilen nitrat bakımından zengin besinler ciddi sağlık tehlikeleri oluşturabilir. Bu derleme çalışması, bitkilerde nitrat asimilasyonu ve taşınımı, nitrat birikimini etkileyen besinsel, çevresel ve fizyolojik faktörler, insanların diyetle nitrat alımına sebzelerin katkısı ve nitratın insan sağlığı üzerindeki zararlı ve faydalı etkileri üzerine odaklanmaktadır.
Keywords : Nitrat asimilasyonu ve taşınımı, nitrat toksisitesi, nitrat redüktaz, yapraklı sebzeler, insan sağlığı

ORIGINAL ARTICLE URL