Türkiye’de Arpa, Buğday, Mısır, Pamuk ve Zeytin Üretiminin İklim Değişikliği Üzerindeki Etkisi

Authors : Tugce Kaya

Pages : 2221-2238

Doi:10.47495/okufbed.1650127

View : 140 | Download : 218

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Tarım sektörü, insanlık tarihinin en temel faaliyetlerinden biri olmasına rağmen, günümüzde iklim değişikliğiyle doğrudan ilişkilendirilen önemli bir kaynak haline gelmiştir. Toprağın işlenmesi, kimyasal gübre kullanımı, fosil yakıtlara bağımlılık gibi faktörler bu anlamda tarımsal üretimin iklim değişikliğine katkılarının başlıca nedenleridir. Dolayısıyla tarımsal ürün üretiminin iklim değişikliğine katkısının belirlenmesi ve uygun önlemlerin alınması iklim değişikliği ile mücadelede önemli hale gelmektedir. Bu noktadan hareketle, bu çalışmada Türkiye’de mısır, buğday, pamuk, arpa ve zeytin üretiminin toplam sera gazı emisyonu salınımına ve ortalama sıcaklık değişimi değerleri üzerindeki etkisi incelenmektedir. Yapay sinir ağlarının kullanıldığı analizde mısır, pamuk, buğday, arpa ve zeytin bitkilerine ek olarak Gayri Safi Yurtiçi Hasıla kontrol değişken olarak modele eklenmiştir. Yapay sinir ağı algoritmasında bu değişkenler girdi verisi olarak kullanılırken toplam sera gazı emisyonu ve ortalama yıllık sıcaklık değişimi çıktı verisi olarak kullanılmıştır. Bir girdi katmanı bir gizli katman ve bir çıktı katmanı olarak tahmin edilen yapay sinir ağları algoritması sonuçlarına göre mısır ve pamuk bitkileri iklim değişikliğine en çok katkı yapan bitkilerdir. Bunun yanında arpa ve zeytin üretiminin iklim değişikliği üzerindeki etkisi diğer tarımsal ürünlere kıyasla çok daha düşük hesaplanmıştır. Sonuçlar Türkiye’de özellikle pamuk ve mısır üretiminde yeni üretim teknikleri ihtiyacına ve yapay zeka benzeri uygulamalarla kimyasal gübre kullanımının düşürülmesi ihtiyacına işaret etmektedir.
Keywords : Tarımsal üretim, İklim değişikliği, Yapay Sinir Ağları Algoritması

ORIGINAL ARTICLE URL