III. Selim Döneminde Taşra Maliyesine Müdahaleler: Bursa’ya Tekâlif Nazırı Ataması ve Etkileri [1795-1799]

Authors : Nilüfer Alkan Günay

Pages : 85-104

Doi:10.21021/osmed.1612520

View : 179 | Download : 142

Publication Date : 2025-09-15

Article Type : Research Paper

Abstract :18. yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti’nin kazalardaki tevzî defterleri uygulamasına ve bu konudaki suistimallere yönelik bazı düzenlemeleri olmuştur. Kısaca kamusal masraflar ile birtakım vergilerin listelenerek, kaza sakinlerine kolektif sorumluluk ilkesiyle tevzî edilmesi şeklinde tanımlayabileceğimiz uygulamaya “kısmi” bir denetim getirilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede bir taraftan defterlerin düzenli olarak payitahta yollanarak denetlenmesi şeklinde uzaktan denetim, diğer taraftan da gerek görülen kazalara bir nazır yollamak suretiyle yerinde denetim şeklinde ikili bir yapı kurulmaya çalışılmıştır. Bu düzenlemeler kalıcı olmamakla birlikte Tanzimat döneminde taşra maliyesiyle ilgili düzenlemelere bir geçiş niteliğinde olmuştur. Kazalara nazır atamaları Rumeli ağırlıklıdır. Bununla birlikte Anadolu’da Bursa’ya da tekâlif nazırı unvanıyla bir memur yollanmıştır. Makalede, Bursa’ya ilk nazırın atandığı 1795 yılından uygulamanın sonlandırıldığı 1799 yılına kadarki süreç, Bursa kadı sicilleri ve diğer arşiv kayıtlarına dayanılarak incelenmiştir. Bu çerçevede Bursa’ya bir nazır yollanmasının nedenleri, nazırın yetki alanı, icraatı, görevden alınması ve son olarak kazanın iç işleyişi üzerinde uygulamanın etkileri hakkında bir analiz ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Keywords : tevzî defterleri, defter nazırı, tekâlif nazırı, Bursa, III.Selim

ORIGINAL ARTICLE URL