İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]

Authors : Ali Okumuş

Pages : 31-70

Doi:10.21021/osmed.1641374

View : 205 | Download : 374

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nde petrolün tedariki, ticareti, depolanması ve kullanımına odaklanarak özellikle 1870’lerden I. Dünya Savaşı yıllarına kadar İstanbul’daki petrol faaliyetlerini incelemektedir. Osmanlı’da petrol, önceleri tersanelerde, yol yapımında ve izolasyon malzemesi olarak kullanılmış; ancak 1859’da Amerika’da modern tekniklerle üretimin artmasıyla, ulaşılabilir hale gelmiş ve kullanım alanları genişlemiştir. Araştırmada, İstanbul’a petrolü getiren uluslararası ve yerel tüccarlar tespit edilmiş, İstanbul’da petrolün depolandığı alanlar belirlenmiş, Çubuklu’da kurulan depolar ile Yedikule ve Kız Kulesi gibi noktalardaki geçici depolama faaliyetleri incelenmiştir. Ön plana çıkan tüccar ve şirketler hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiş ve bunların şehirde yoğunlaştığı mekanlar ortaya çıkartılmıştır. İstanbul’da petrolün sadece ticari bir meta olmaktan çıkıp, sokak aydınlatması ve günlük yaşamda enerji kaynağı olarak kullanımına vurgu yapılmış, Şehremaneti’nin satış ve güvenlik düzenlemeleri de değerlendirilmiştir. Petrolün şehirde perakende satışına da temas edilerek buna dair yaşanan sorunlara işaret edilmiştir. Bu araştırma, Osmanlı’da petrolün İstanbul’a getirilmesi sonucunda bir ihtiyaç maddesi haline gelerek şehrin günlük yaşamındaki yerini ortaya koyarken, aynı zamanda İstanbul’un modernleşme sürecinde enerji dönüşümünü anlamaya katkı sunmaktadır.
Keywords : İstanbul, Petrol, Standard Oil Company, Çubuklu, Kız Kulesi

ORIGINAL ARTICLE URL