II. Abdülhamid Dönemi’nde Darülmuallimin Haricinde Muallim İstihdamı ve Muallimliğe Giriş İmtihanında Adaylara Yöneltilen Tarih-i Osmanî ile Kısas-ı Enbiya Soruları

Authors : Fatma Kaya Doğanay, Salih Ersoy

Pages : 185-217

Doi:10.21021/osmed.1660858

View : 304 | Download : 519

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nde modern eğitim kurumlarının açılmasıyla birlikte öğretmen yetiştirme ihtiyacı ortaya çıkmış ve 16 Mart 1848’de Darülmuallimin teşkil edilmiştir. Ancak bu kurum -ve ileride açılacak diğer öğretmen yetiştiren kurumlar- ülke genelindeki mekteplerin sayıca muallim ihtiyacını karşılama noktasında yetersiz kaldığından hariçten muallim ataması yapılmış ve bu durum Darülmuallimin nizamname ve talimatnamelerine yansımıştır. Bu çalışmada temel olarak II. Abdülhamid’in saltanatında Darülmuallimin mezunları haricinde muallim istihdamı, rüşdiye mekteplerinde istihdam olunmak üzere imtihana tabi tutulan on üç muallim adayının Tarih-i Osmanî ve kısas-ı enbiya soruları ile verdikleri cevaplar üzerinde durulmuştur. Ayrıca adayların verdikleri cevaplar karşılığında kaç puan aldıklarının yanı sıra tayin edilip edilmedikleri hususuna değinilmiştir. Nitekim muallimlerin imtihan evrakı içerisinde yer alan tercüme-i hâl varakaları sayesinde hem kişiler hakkında bilgi sahibi olunmuş hem de modernleşme döneminde muallim istihdamının hangi kaynaklardan yapıldığı meydana çıkarılmıştır. Araştırma kaleme alınmadan evvel tarihsel yönteme uygun bir şema takip edilmiştir. Literatür taranmış, eksik kalan noktalar belirlenmiş ve belirli bir sınır çizilmiştir. Çalışmada veri toplama tekniği olarak dokuman incelemesi seçilmiş ve arşiv belgelerinin yanı sıra ikinci elden kaynaklar kullanılmıştır. Çalışma eğitim tarihi alanına katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Keywords : Osmanlı Eğitim Tarihi, öğretmen, sınav, atama, tercüme-i hâl

ORIGINAL ARTICLE URL