Vakıf, Kent ve İdeoloji: Şah I. Abbas’ın İsfahan’ı ve Osmanlı Külliyesinin Karşılaştırmalı Bir Analizi

Bu çalışma, Şah I. Abbas devrinde (1587–1629) Safevî vakıf sisteminin İsfahan şehrinin yeniden inşasındaki kurumsal ve ideolojik işlevini araştırmaktadır. Vakıflar, sadece hayır kurumları olarak değil; aynı zamanda kent planlaması, toplumsal örgütlenme ve mezhepsel meşruiyetin oluşturulmasında etkin olan çok yönlü yapılar olarak değerlendirilir. Bu çalışma, Henri Lefebvre’in “mekân toplumsal olarak üretilir” teorisi çerçevesinde, vakıf sisteminin kentsel mekânın fiziksel ve sembolik yönlerini nasıl biçimlendirdiğini göstermektedir. İsfahan’daki Nakş-ı Cihan Meydanı etrafında oluşan vakıf destekli yapılar aracılığıyla, Safevî merkeziyetçi ideolojisinin kentsel alanda nasıl yansıtıldığı incelenmektedir. Aynı zamanda Osmanlı vakıf modeliyle karşılaştırmalı bir analiz, her iki yapının kentsel ve ideolojik üretim tarzları açısından farklılıklarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu bağlamda vakıf sistemi, Safevî modernleşmesinin ve Şii kimliğin kentsel ölçekte öne çıkmasının ana yöntemlerinden biri olarak değerlendirilmiştir.