Doğu Anadolu`da Bir Osmanlı Top Dökümhanesi: Erzurum Tophanesi ve Yeniden Yapılandırılması Teşebbüsleri

Bu çalışma, Osmanlı Devleti`nin taşradaki önemli top dökümhanelerinden biri olan Erzurum Tophanesi`ndeki top döküm faaliyetlerini ele almaktadır. Makalede öncelikle Erzurum Tophanesi`nin ne zaman ve ne amaçla kurulduğu anlatılmaktadır. XVII. yüzyıl ortalarından itibaren, mevcut binasının yetersizliği nedeniyle daha büyük çaplı bir tophane tesisine yöneliş ve bu kapsamda Çifte Minareli Medrese`nin tophaneye dönüştürülmesi, çalışmanın bir diğer konusunu teşkil etmektedir. Osmanlı Devleti`nin İran`a karşı tertip ettiği seferlerde Erzurum Tophanesi`nde dökülen toplardan ne ölçüde istifade edildiği ayrıntılı olarak tasvir edilmektedir. Çalışmada ayrıca XIX. yüzyıl başında Osmanlı Devleti`nin, doğu sınırında beliren yeni düşman Rusya`ya karşı almaya çalıştığı tedbirler ve bunda Erzurum Tophanesi`nin rolü ortaya konmaya çalışılmıştır. Avrupa`daki yeni top teknolojilerini Erzurum Tophanesi`nde uygulama çabaları ve bunda karşılaşılan problemler ayrıntılı olarak tartışılmaktadır