1835-1838 YILLARI ARASINDA SIRP KNEZLİĞİ`NDE ANAYASA HAREKETLERİ

Modern Sırp devletinin temelleri, Birinci insert ignore into journalissuearticles values(1804); ve İkinci insert ignore into journalissuearticles values(1815); Sırp Ayaklanmalarıyla atıldı. Sırp halkının o dönemde Osmanlı İmparatorluğu’na karşı verdiği mücadelede, daha sonra Sırpların ulus kimliğini oluşturan temel unsurları ve on dokuzuncu yüzyıl Sırp devletinin kuruluşunun temellerini bulmaktayız. Ayaklanmalar sırasında, Sırp Knezliği’nin ilk kamu hukuku kaynakları ortaya çıktı. Özerk bir Sırp Knezliği yaratılmasının yasal dayanağı olarak hizmet eden 1820’ler ve 1830’lardan kalma Rus-Osmanlı barış antlaşmaları bu konuda temel kaynaklar oldu. Sırbistan Osmanlı egemenliği altında 1830-1878 yılları arasında imtiyazlı vilâyet statüsü elde etmişti. İmtiyazlı devletler, statüleri çerçevesinde içişlerinde hukuki, idari ve mali düzenlemeler yapma yetkisine sahiptiler. Ancak kendi anayasasını ilan etme meselesi yeterince açık değildi ve hem süzeren devletinin hem de Rusya başta olmak üzere Büyük Güçler’in görüşlerini içeriyordu. Çalışmamızda, ilk Sırp anayasası olarak bilinen ve 1835 yılında ilan edilen Sretenje Anayasası ve 1838 Türk Anayasalarını insert ignore into journalissuearticles values(Turski Ustav); ele alacağız. İlerideki satırlarda anayasaların ortaya çıkışı, içeriği ve uygulanması ve Sırp anayasa meselesine Büyük Güçlerin karışmasını tartışacağız. Ayrıca, bu konuyu daha çok Sırp tarihçiliğinin ve kayaklarının gözünden sunarak genel bir değerlendirme yapmaya çalışacağız