TANZİMAT DÖNEMİNDE SIBYAN MEKTEPLERİNİN ISLAHI VE 1868 TARİHLİ BİR DEFTERE GÖRE İSTANBUL SIBYAN MEKTEPLERİ

Authors : Zeki Salih Zengin

Pages : 137-168

View : 91 | Download : 80

Publication Date : 2025-06-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nde ilköğretim, Tanzimat döneminin sonuna kadarki süreçte geleneksel eğitim kurumları olan sıbyan mekteplerinde yapılmıştır. Sıbyan mekteplerindeki eğitimin yetersizliği nedeniyle II. Mahmut döneminden itibaren başlatılan ıslah çalışmaları Tanzimat döneminde de devam etmiş, kurulan yeni eğitim sistemi içerisinde ilk ele alınan hususlardan birisi de ilköğretimin düzenlenmesi olmuştur. Mevcut belgeler, başkent İstanbul’daki sıbyan mekteplerinin eğitim kalitesi, bina ve fiziki şartlar açısından yetersiz olduğunu göstermektedir. 1874 yılına kadarki çalışmaların beklenen sonucu vermemesi üzerine yeni öğretim usullerinin uygulandığı iptidaî mekteplerinin açılmasına başlanmıştır. İptidai mekteplerin kurulmasından sonraki dönemlerde ilköğretimde, mektep ve talebe sayısındaki artış yanında eğitim kalitesinde de gelişmeler kaydedilmiştir. Makalede, önce Tanzimat döneminde ilköğretim konusundaki çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Ardından 1868 yılında İstanbul ve Bilâd-ı Selâse’deki sıbyan mektebi binalarının eğitime elverişlilik durumu ile talebe sayısının tespiti amacıyla Maarif Nezareti tarafından hazırlanan ve Osmanlı Arşivi’nde kayıtlı defterden elde edilen bilgiler ile bu bilgilerin iptidaî mekteplerin açılması kararına etkisi ve bu girişimin ortaya koyduğu sonuçlar değerlendirilmiştir.
Keywords : Osmanlı Devleti, Tanzimat Dönemi, Maarif Nezareti, Sıbyan Mektepleri, İptidaî Mektepleri

ORIGINAL ARTICLE URL