MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR

1. Dünya Savaşının ardından imzalanan Mondros Mütarekesi, İtilaf Devletlerine Osmanlı İmparatorluğunda istedikleri yerleri işgal etme hakkını veriyordu. Bu hakkı kullanmak için Paris Barış Konferansı öncesi ve esnasında Osmanlı toprakları paylaşılmıştır. İzmir ve çevresi Venizelos’un çabaları, İngilizlerin de İtalya’nın Anadolu’da güçlü bir konumda olmasını istememesi üzerine Yunanlara verilmişti. Yunanlar, 15 Mayıs 1919 tarihinde İzmir’i işgal ettiler. Hem İzmir’de hem de İzmir’in de içinde bulunduğu Aydın Vilayetinde işgal ettiği şehir ve kırsal alanda sivillere yönelik gerçekleştirdikleri katliam, kaçırma, öldürme, ırza geçme gibi savaş hukukunun dışına taşan davranışlar, Osmanlı İmparatorluğu yetkilileri tarafından İtilaf Devletlerine çeşitli yol ve yöntemlerle bildirilmiş ve protesto edilmiştir. Şeyhülislâm’ın talebi üzerine Amerikalı, İngiliz, Fransız ve İtalyan delegelerinden oluşan bir Soruşturma Komisyonu teşkil edilmiş ve bu komisyon ilk toplantısını 1919 yılının Ağustos ayında İstanbul’da İtalyan Büyükelçiliği binasında gerçekleştirmiştir. Komisyonun teşkil edilmesinin amacı iddiaların gerçekliğini soruşturmak ve ardından bir rapor kaleme alarak Barış Konferansında durumun değerlendirilmesiydi. Ekim ayına kadar süren dönemde 175 kişi ile görüşen Tahkikat Komisyonu, aynı dönemde hazırlanmış birçok soruşturmadan farklı olarak uluslararası yapısıyla öne çıkmaktadır. Hazırlanan rapor, Lloyd George’un engellemesiyle istenen ölçüde yayınlanmamış olsa bile Konferans’taki delegeler ve kamuoyu rapordan haberdar olmuş, İzmir ve çevresinde Yunanların yapmış olduğu zulüm ve tahribat, uluslararası bir delegasyon tarafından kayıtlara geçirilmiştir.