Adaletin Hikmeti: Ahmed Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet’inde Siyasi Erdem Olarak Adaletin İnşası

Authors : Erol Şimşek

Pages : 808-824

Doi:10.25287/ohuiibf.1674731

View : 53 | Download : 39

Publication Date : 2025-07-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Adalet, düşünce tarihi boyunca yoğun bir şekilde tartışılan etik, siyasi, hukuki ve dinî değerlerden biridir. Antik Çağ’dan günümüze kadar hemen her medeniyette önemli bir yer edinmiş olan adalet kavramı, kadim Türk İslam medeniyetinin ve devlet geleneğinin de temel ilkelerinden biri olmuştur. Bu çalışma, Türk-İslam düşünce geleneğinin en önemli temsilcilerinden olan Ahmed Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet adlı eserinden hareketle, onun adalet anlayışını, siyasi bir erdem olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, literatür incelemesi yöntemine dayalı olarak hazırlanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre; Ahmed Yesevî doğrudan bir siyaset teorisi ortaya koymamakla birlikte, Dîvân-ı Hikmet’te toplum düzeni, devlet yönetimi ve yöneticilerle ilgili çeşitli görüşler mevcuttur. Yesevî’nin siyasal ve toplumsal düşüncelerinin temelini, ahlâki değerler ile bu değerlere dayalı olarak gelişen bir adalet anlayışı oluşturmaktadır. Yesevî, Dîvân-ı Hikmet’inde adalet kavramını bütüncül olarak ele almaktadır. Onun adalet anlayışı, yalnızca bireysel ahlâk çerçevesinde değil, aynı zamanda toplumsal-siyasal düzeni sağlayan ve siyasal meşruiyeti belirleyen çok katmanlı bir erdem olarak şekillenmektedir. Yesevî, siyasal adaleti; ilahi iradeye uygun hareket etmek, halkın hakkını gözetmek, zulmü ortadan kaldırmak ve kamusal görevleri hakkaniyetle ifa etmek şeklinde yorumlayarak onu, siyasi bir erdem olarak inşa etmektedir. Bu bağlamda Yesevî’nin adalet anlayışı; din, ahlâk ve siyaset arasında sıkı bir bağ kurulan ve adaletin merkeze alındığı İslam siyaset düşüncesiyle paralellik göstermektedir.
Keywords : Ahmed Yesevî, Dîvân-ı Hikmet, Adalet

ORIGINAL ARTICLE URL