Kaynaştırma Ortamında Zorbalık (KOZ) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması

Authors : Tansu İnce Çakan, Gülşah Selin Tümkaya, Abbas Ertürk

Pages : 123-138

Doi:10.9779/pauefd.1499845

View : 117 | Download : 115

Publication Date : 2025-09-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın amacı, genel eğitim sınıflarına devam eden özel gereksinimli öğrencilerin maruz kaldıkları akran zorbalıklarını tespit etmeye yönelik bir ölçek geliştirmektir. Seçilen çalışma grubu ilk ve ortaokullarda görev yapan öğretmenlerden oluşmuştur. Taslak ölçek, literatür incelemesi, madde havuzu oluşturulması ve uzman görüşü sonrasında geliştirilmiştir. Kaynaştırma ortamında zorbalık (KOZ) ölçeğinin yapı geçerliliğinin belirlenmesi için aynı evrenden alınmış iki farklı örneklem grubuna açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA için Türkiye genelinde 451 öğretmenden veri toplanmıştır. Bu analiz sonucunda fiziksel zorbalık, duygusal zorbalık, sosyal zorbalık, hedef alma ve sözel zorbalık olarak adlandırılan beş faktörden oluşan 30 maddelik bir yapı elde edilmiştir. Bu beş faktörün açıkladığı toplam varyans 55.5 olduğu saptanmıştır. Bu yapı DFA ile doğrulanmıştır. Bu analiz için farklı bir örneklemden veri toplanmıştır. Bu örneklemde 455 öğretmen çalışmaya dahil edilmiştir. Bu analiz sonucunda elde edilen uyum iyilik indeksleri χ2/df =2.52, RMSEA=.060, CFI=.980, SRMR=.066, NFI=.967, NNFI=.978, IFI=.980 ve PNFI=.880 dir. Ölçeğin beş faktörü için hesaplanan Cronbach alfa iç tutarlılık katsayıları .73 ile .85 aralığındadır. Bu bağlamda bu sonuçlar geliştirilmiş olan bu ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermiştir.
Keywords : Özel gereksinimli öğrenci, Kaynaştırma ortamı, Akran zorbalığı, KOZ ölçeği

ORIGINAL ARTICLE URL