Muktedab`da Yer Alan Sarf-Nahiv Dışındaki İlim Dallarına Dair Bilgiler

Ebu’l-Abbas Muhammed b. Yezîd el-Müberred, H. 3. yy.’da yaşamış meşhur ve önemli bir Arap dilcisidir. Basra’da hayata gözlerini açan Müberred, ilk eğitimini orada almış ardından kısa süreli bir Sâmerrâ dönemini saymazsak hayatının çoğunu Bağdat’ta ilim meclislerinde geçirmiştir. Basralı birçok dilcide öğrenim görmüş ve Basra nahiv ekolünün son dönemki en önemli temsilcisi olmuştur. Bağdat’ta Kûfe ekolü dilcisi Sa‘leb’le tatlı bir rekabet yaşayan Müberred kısa sürede çok sayıda talebeye sahip olarak ilim halkasını genişletmiştir. Eserleri arasında en bilinenleri Arap dili grameri alanındaki el-Muktedab ile Arap edebiyatına dair telif ettiği el-Kâmil’dir. Makalemizde el-Muktedab’ta sarf ve nahiv dışından yer verdiğini diğer ilim dallarına dair bilgileri ele alacağız. Eserde tesbit ettiğimiz kadarıyla ilmu’l-luga, Arap lehçeleri, ‘arûz, tefsir, ensâb, savtiyye, kıraat ve belâgat’a dair kısa bilgiler verilmiştir.