Evsel katı atıkların kaynakta ikili ayrılması özel halinin çevresel, ekonomik, sosyal ve teknik kriterler açısından analitik hiyerarşi prosesi yardımıyla analizi

Authors : Ömer Apaydın

Pages : 881-898

View : 18 | Download : 14

Publication Date : 2025-10-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, Sıfır Atık Yönetmeliği (SAY) minimum kriteri olan kaynakta ikili ayırma durumu için evsel katı atık yönetim seçeneklerine karar vermektir. Bu amaca ulaşmak için çok kriterli karar verme aracı olarak analitik hiyerarşi prosesi (AHP) kullanılmıştır. Karar noktaları olarak beş farklı evsel katı atık yönetim seçeneği seçilmiştir. Karar noktalarını etkileyen ana kriter olarak SAY minimum zorunlu kriteri olan evsel katı atıkların kaynakta ikili ayrılması, alt kriterler olarak ise beş çevresel, dört ekonomik, üç sosyal ve üç teknik parametre seçilmiştir. Hem alt kriterlerin kendi içinde hem de evsel katı atık yönetim seçeneklerinin her bir kritere göre ikili karşılaştırma verisi temini için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Uzman görüşlerinin alınması, Google Formlar kullanılarak hazırlanan anket çalışmasıyla sağlanmıştır. Uzman görüşlerinden elde edilen sayısal verilerin geometrik ortalamaları kullanılarak, her bir alt kriter grubu (çevresel, ekonomik, sosyal ve teknik) için kendi içinde SAY minimum kriteri kapsamında ikili karşılaştırma matrisleri oluşturulmuş ve gerekli AHP analiz süreçleri uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; evsel katı atık yönetim seçenek tercihleri, çevresel kriterler açısından maddesel geri dönüşüm(0.381)> ısıl işlem(0.193)> biyometanizasyon(0.187)> kompostlaştırma(0.125)> düzenli depolama(0.112), ekonomik kriterler açısından düzenli depolama(0.357)> materyal geri dönüşüm(0.247)> kompostlaştırma(0.193)> biyometanizasyon(0.097)> ısıl işlem(0.054), sosyal kriterler acısından maddesel geri dönüşüm(0.393)> kompostlaştırma(0.233) =biyometanizasyon(0.233)> ısıl işlem(0.086)> düzenli depolama(0.055), teknik kriterler açısından maddesel geri dönüşüm(0.381)> düzenli depolama(0.315)> kompostlaştırma(0.143)> biyometanizasyon(0.114)> ısıl işlem (0.047) olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak; kaynakta ikili ayırma durumunda katı atık yönetim seçenek önceliğinin çevresel, sosyal ve teknik kriterler açısından maddesel geri dönüşüm, ekonomik kriterler açısından ise düzenli depolama olduğu belirlenmiştir.
Keywords : Analitik hiyerarşi prosesi, Google formlar anketi, katı atık yönetim seçenekleri, Kaynakta ikili ayırma, sıfır atık yönetmeliği

ORIGINAL ARTICLE URL