ÜÇ KARAKTER, ÜÇ MEDENİYET: ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR’IN ROMANLARINDA DOĞU-BATI MESELESİ

Authors : Şener Şükrü YİĞİTLER

Pages : 476-487

Doi:10.30794/pausbed.668822

View : 47 | Download : 11

Publication Date : 2020-10-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Doğu-Batı meselesi, modernleşme sürecindeki Türk edebiyatının temel konularından biridir. Bu sorunu merkeze koyan romanlar, Osmanlı toplumunda yaşanan Batılılaşma sürecinden etkilenmiş karakterleri, Batılılaşmamış, başka bir ifadeyle, özgün kalabilmiş karakterlerin karşısına koyarak çoğu zaman ikincilerinin lehine bir karşılaştırma yoluna giderler. Bütün romanlarında, ağırlığı değişmekle birlikte, Doğu-Batı meselesine değindiği görülen Abdülhak Şinasi Hisar’ın bundan farklı bir tutum izlediği görülür. Tanzimat ve Cumhuriyet yazarlarının Doğu ve Batı’yı karşıt kategoriler olarak sunan karakter figürasyonunu bir yana bırakarak Fahim Bey ve Biz, Çamlıca’daki Eniştemiz ve Ali Nizamî Beyin Alafrangalığı ve Şeyhliği adlı üç romanında yer verdiği üç karakter üzerinden bir Doğu-Batı sentezine ulaşmaya çalışır. Bu yazıda, karakterlerinin sosyal gerilimlerini, iç dünyalarını, ‘delilik’ şeklinde tezahür eden anlaşılmaz yönlerini ve çeşitli çatışmalarını/karşılaştırmalarını merkezine alan ve bu temalar üzerinden bir medeniyet sentezine ulaşmayı amaçladığı görülen Hisar’ın üç medeniyet şeklini temsil etme görevi verdiği Fahim Bey, Hacı Vâmık Bey ve Ali Nizamî Bey adlı roman karakterleri, Doğu-Batı meselesi bağlamında incelenmiştir.
Keywords : Abdülhak Şinasi Hisar, Doğu Batı, roman, roman karakteri, medeniyet, delilik, sentez

ORIGINAL ARTICLE URL