TÜRKİYE’DE 1940’LI VE 1950’Lİ YILLARA AİT EL DOKUMA PAMUKLU KUMAŞLAR: YÜKSEK ZİRAAT ENSTİTÜSÜ ENVANTER ÖRNEKLERİ

Authors : Zeynep Erdoğan, Hiranur Gültekin, Zeynep Yılmaz

Pages : 177-189

Doi:10.30794/pausbed.1632128

View : 112 | Download : 127

Publication Date : 2025-07-18

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye el dokuma kumaşlar, halılar, düz dokumalar, giyimler bakımından zengin kültürel mirasa sahiptir. Bu el sanatı ürünlerin bir kısmının üretimi durmuş, bir kısmının üretimi az da olsa devam etmekte, bir kısmının ise üretim şekli değişmiş durumdadır. El dokuma pamuklu kumaşlar Türkiye’nin her yöresinde rastlanabilen giyim, ev tekstili olarak kullanılan dokumalardır. Pamuklu üretiminin bulunduğu yörelerde pamuklu kumaş üretimi daha yaygın olduğu kanaati bulunmaktadır. Mevcut dokuma örneklerin envanter oluşturmak amacıyla tespit edilmesi, belgelenmesi ve korunma korunması el sanatı kültür mirasının korunması için önem taşımaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de 1940 ve 1950’li yıllarda üretilmiş el dokuma pamuklu kumaşların teknik özelliklerinden olan; dokuma örgüsü, sıklık iplik sayısı (cm), renkli iplik sırası sunulmuştur. Çalışmanın materyalini Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi koleksiyonunda yer alan ve 1940-1950’li yıllarda Babadağ, Buldan, Burdur, Merzifon, Sandıklı, Senirkent, Zile’de yürütülen pamuklu kumaş dokumacılığı mezuniyet tezleri oluşturmaktadır. Koleksiyonda yer alan tez çalışmaları, içerdikleri örnek kumaşlar ve tezlerin kendilerinin de tarihi önem taşıyan kültür varlıkları olmaları nedeniyle çalışma konusu olarak seçilmiştir. Yöntemde bugüne kadar el sanatları ve koruma alanında yürütülmüş araştırmalar taranmış ve çalışmanın örnek grubu ile benzer yönleri açıklanmıştır. Koruma yöntemi olarak tezlerin el yazısı ile yazılmış kompozit ürünler olmasının sonucunda aktif koruma riskli görülmüş ve önleyici koruma tedbirlerinin alınması, depo şartlarının iyileştirilmesi önerilmiştir. Uygun depo koşulları da açıklanarak koleksiyonlarda bulunan benzer kültür varlıklarının korunması için bir rehber oluşturmak amaçlanmıştır.
Keywords : El dokuma, pamuk kumaş, teknik özellik, bozulma, önleyici koruma.

ORIGINAL ARTICLE URL