DIŞ TİCARETİN ÇEVRESEL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞE ETKİSİ: İRAN ÖRNEĞİ

Authors : Büşra Öztürk, Fatih Akın

Pages : 41-54

Doi:10.30794/pausbed.1776020

View : 200 | Download : 169

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, 1965-2023 dönemi için İran ekonomisinde dış ticaret (ithalat ve ihracat), enerji tüketimi ve ekonomik büyümenin çevresel etkilerini Fourier Genişletilmiş ARDL (FAARDL) yöntemi ve Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testi aracılığıyla analiz etmektir. Elde edilen bulgular, değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığını ortaya koymakta ve uzun dönemli denge ilişkisine işaret etmektedir. FAARDL uzun dönem katsayılarına göre; ekonomik büyüme, ihracat ve enerji tüketimi karbondioksit emisyonlarını artırıcı yönde etkide bulunurken, ithalatın emisyonları azaltıcı etkisi olduğu görülmektedir. Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testi sonuçlarına göre ise, ekonomik büyümeden karbondioksit emisyonuna, ithalattan karbondioksit emisyonuna, enerji tüketiminden karbondioksit emisyonuna, ekonomik büyümeden ihracata, ekonomik büyümeden enerji tüketimine ve enerji tüketiminden ihracata doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir. Ayrıca, ithalat ile ekonomik büyüme, ihracat ile ithalat ve enerji tüketimi ile ithalat arasında çift yönlü nedensellik ilişkileri bulunmuştur.
Keywords : Dış ticaret, Çevresel Sürdürülebilirlik, Ekonomik Büyüme, Fourier Genişletilmiş ARDL (FAARDL), Fourier Toda-Yamamoto Nedensellik

ORIGINAL ARTICLE URL