TÜRKİYE’NİN DENİZ YOLU TAŞIMACILIĞI PERFORMANSININ İHRACAT PAZAR PENETRASYONU ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin deniz yolu taşımacılığı performansı ile ihracat pazar penetrasyonu arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. 1990-2023 dönemini kapsayan çalışmada Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif modeli (ARDL) tahmin edilerek, kısa ve uzun dönem ilişkisi analiz edilmiştir. Modelde bağımlı değişken olarak ihracat pazar penetrasyonu, bağımsız değişkenler olarak limanlardaki konteyner trafiği, deniz ticaret filosu büyüklüğü, reel döviz kuru ve ihracat partneri sayısı kullanılmıştır. Uzun dönem tahmin sonuçları, deniz yolu taşımacılığı performansı ile ihracat pazar penetrasyonu arasında anlamlı bir ilişkiyi açıklamaktadır. Limanlardaki konteyner trafiği ve deniz ticaret filosundaki %1’lik artış, ihracat pazar penetrasyonunu sırasıyla %0.16 ve %0.40 artırmaktadır. Reel döviz kuru, ihracat pazar penetrasyonu üzerinde anlamlı bir etkiye sahiptir. Kısa dönem tahmin sonuçları, ihracat pazar penetrasyonunun deniz ticaret filosu büyüklüğü, reel döviz kuru ve ihracat partneri sayısı ile düzeltilebileceğine işaret etmektedir. Çalışma, Türkiye örneğinde ihracat pazar penetrasyonunun artışında deniz yolu taşımacılığı performansının belirleyici rolünü ampirik olarak ortaya koyarak literatüre katkı sağlamakta ve politika yapıcılara yönlendirici öneriler sunmaktadır.