Ortopedik Engelli Bireyler İçin Üniversite Binalarına Erişilebilirliğinin Değerlendirilmesi: Artvin Çoruh Üniversitesi Arhavi Yerleşkesi Örneği

Authors : Güler Erüz, Rana Gül Eroğlu

Pages : 616-643

Doi:10.53501/rteufemud.1574714

View : 172 | Download : 253

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Erişilebilirlik, fiziksel engellerin ortadan kaldırılması yoluyla engelli bireylerin toplumsal hayata aktif katılmalarını sağlamak olarak ifade edilmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2002 verilerine göre, nüfusun %12,3’ünü engelli bireyler, bu grubun da %1,3’ünü ortopedik engelliler oluşturmaktadır. Engelli bireylerin eğitim haklarına erişimleri açısından üniversiteler önemli bir role sahiptir ve bu hak ülkemizde mevzuat ve kanunlarla belirlenmiş. Ülkemizde üniversite eğitimi alan ortopedik engelli bireylerin sayısı ve oranı oldukça düşüktür. Bu durum ‘Nitelikli Eğitim’ başlığı altında 17 adet Avrupa Birliği sürdürülebilirlik ilkelerinden biri olarak, acil çözülmesi gereken sorunlar içerisinde yerini almıştır. Ancak yapılan araştırmalar, ortopedik engellilerin bina içi alanları bağımsız şekilde kullanmada sorunlarla karşılaştıklarını ve bu alanlarda eksiklikler olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, üniversite binalarının ortopedik engelli bireylerin erişimi evrensel tasarım ilkeleri kapsamında değerlendirilmesi ve nitelikli eğitim almalarını kolaylaştırmasıdır. Çalışma kapsamında Artvin Çoruh Üniversitesi’ne bağlı Arhavi Yerleşkesinde bulunan üç farklı binanın (idari – eğitim – yemekhane) ortopedik engelli bireylerin erişim sorunlarını belirlemek, çözüm önerileri geliştirerek, üniversite eğitimi alan ortopedik engelli bireylerin sayısını artırmak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın evrensel tasarım ilkeleri doğrultusunda hazırladığı ‘Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Formları’ kullanılarak, gözlem, ölçüm ve fotoğraflama teknikleri ile veri toplanması ve sorun tespiti yapılmıştır. TS 9111 standartlarına uygunluk kapsamında bu verilerin kullanılması suretiyle tablolar oluşturulmuş, puanlanmış ve binaların erişilebilirlik açısından uygunluk düzeyleri sayısal şekilde belirlenmiştir. Bina girişi, bina içi, asansör, ıslak mekân, malzeme seçimi vb. sorun tespit edilen kısımların değerlendirilmesi sonucunda, genel erişilebilirlik değerinin %15,19 (çok düşük) aralığında olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda planlama, yapım ve toplumsal bilinçlenme anlamında yapılabilecek çözüm önerileri ortaya konulmuştur.
Keywords : Mekânsal Erişilebilirlik, Ortopedik Engelli, Nitelikli Eğitim, Mimarlık, Artvin/Arhavi

ORIGINAL ARTICLE URL