Anayasa Yapım Süreçlerinde Kaçınmacı Anayasacılık

Authors : Enes Ersöz

Pages : 332-347

Doi:10.34086/rteusbe.1771781

View : 112 | Download : 137

Publication Date : 2026-01-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Günümüzde anayasalar, devletlerin temelini oluşturduğu için değişim süreçlerinin sembolüdür. Ülkelerin yaşadığı yönetimsel dönüşümler, anayasalara yansıyarak onların ruhunu oluşturur. Karşılaştırmalı hukukta “kaçınmacı anayasacılık” kavramı, ülkelerin geçmişteki acı anti-demokratik tecrübelerine tepki olarak, bu deneyimlerin tekrarlanmasını önleyici hükümler içermesini ifade eder. Komünizm sonrası ülkeler, II. Dünya Savaşı sonrası Almanya veya Apartheid sonrası Güney Afrika bu duruma örnektir. \\\"Kaçınmacı anayasacılık\\\" her ne kadar militan demokrasi kavramıyla benzerlikler gösterse de farklı bir kavramdır ve Türkçe literatürde daha önce çalışılmamış olması bu makalenin özgünlüğünü sağlayan unsurlardan biridir. Türkiye’deki anayasalar da tepkisel bir nitelik taşır. Ancak buradaki temel fark, karşılaştırmalı örneklerin aksine, Türkiye’deki anayasa yapım süreçlerinin çoğunlukla demokratik yollarla hazırlanmamış olmasıdır. 1961 ve 1982 Anayasaları, çoğulcu bir demokrasi hedeflemiş gibi görünse de askeri müdahaleler sonucu oluşturulmuş ve vesayet odaklarının gücünü koruyucu, sivil denetimi sınırlandırıcı düzenlemeler içermiştir. Bu nedenle Türkiye’deki tepkisel anayasacılık, demokratik konsensüs yerine vesayetçi mekanizmaların korunmasına hizmet etmiştir.
Keywords : anayasal ödünç, anayasa yapımı, apartheid rejimi, kaçınmacı anayasacılık, kurucu iktidar, demokrasi

ORIGINAL ARTICLE URL