BEYTÜLMAKDİS VE MESCİD-İ AKSÂ’NIN FAZİLETLERİNE DAİR HADİS MUSANNEFLERİ: EBÜ’L-MEÂLÎ EL-MÜŞERREF İBNÜ’L-MÜRECCÂ’NIN (Ö. 492/1098) FEZÂİLÜ BEYTİ’L-MAKDİS ADLI ESERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Authors : Muhammed Sıddık

Pages : 152-173

Doi:10.53336/rumeli.1786303

View : 326 | Download : 207

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Beytülmakdis ve Mescid-i Aksâ’nın faziletlerine dair kaleme alınmış hadis musanneflerini ortaya çıkış süreçleri ve gelişimi açısından ele almaktadır. Araştırmanın temel problemi, İbn Kayyim el-Cevziyye (ö. 751/1350)’nin fezâil konusunda uydurma hadislerin çokluğunu tespit etmiş olmasına rağmen, İslâmî literatürde hicrî üçüncü yüzyıldan itibaren fezâil konulu onlarca müstakil eserin telif edilmesidir. Bu araştırma, söz konusu durumu tarihî ve siyasî bağlamlarla ilişkilendirmekte ve Beytülmakdis’in faziletlerine dair musannefâtın, aslında Kudüs’ün ve çevresindeki Şam bölgesinin önemine dair dinî-ahlakî bir bilinç inşa etme amacıyla ilişkili olduğunu ileri sürmektedir. Bu eserlerde söz konusu mekânın korunması ve müdafaasının gerekliliği fikri öne çıkmakta, bu yönelim özellikle eserlerdeki bâb başlıklarında açık biçimde görülmektedir. Çalışmada Beytülmakdis’in faziletlerine dair yazım geleneğinde önemli bir eser olan el-Müşerref b. el-Mercâ’(ö. 492/1098)nın Fezâilü Beyti’l-Makdis adlı eseri incelenmiştir. Eserin, yazıldığı dönemin siyasî ve ilmî şartlarından etkilenmiş olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca eserdeki rivayet malzemesinin yaklaşık yarısını İsrâiliyat, yaklaşık dörtte birinin sahâbe ve tâbiîn âsârı, yaklaşık beşte birinin ise merfûʿ rivayetlerden oluştuğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Hadis, Fezâil literatürü, Kudüs, Mescid-i Aksâ, İsrâiliyat

ORIGINAL ARTICLE URL