Dil yozlaşmasının ‘failleri’: Bir söylem analizi

Authors : Behice VARIŞOĞLU, Ebru IRMAK

Pages : 59-72

Doi:10.29000/rumelide.1164013

View : 27 | Download : 6

Publication Date : 2022-08-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Bir dilin yozlaşması o dilin yapısında ve işleyişinde bulunan en yaratıcı, güzel, zengin biçim ve niteliklerin yok olması, anlatım yollarının zayıflaması, dilin gerileme sürecine girmesi olarak izah edilebilir. Bir olgu niteliği kazanan dil yozlaşması konusu, pek çok araştırmada ele alınmıştır. İlgili çalışmalarda yozlaşmanın nedenleri, yayılması, engellenmesi gibi konulara değinilmiştir. Bu çerçevede söz konusu araştırmalar, dilin niteliksizleşmesinin öncelikli sebebi olarak dil kullanıcılarını görmüşlerdir. Dil kullanıcısı olmak, dile ait eylemlerin eyleyeni yani faili olmak demektir. Bu çalışmanın amacı, dil yozlaşması literatüründeki çalışmalarda yozlaşmaya neden olan faillerin kimler olduğunu vurgulamak ve söylemler üzerinden bir değerlendirme yapmaktır. Bu bakımdan farklı çalışmalardan yapılan alıntılar referans gösterilerek yozlaşmanın failleri söylem analiziyle tespit edilip yorumlanmaya çalışılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan söylem analizi dil yapılarına odaklanan bir yöntemdir. Çalışmanın kapsamı Türkçenin yozlaşma sorununu dile getiren, dil yozlaşması literatüründen seçilen ve atıf yapılan metinlerle sınırlı tutulmuştur. Alıntılar, araştırmanın amacını yansıtması bakımından söylem analizinin açıklayıcı repertuvarlar ve özne pozisyonları kavramları çerçevesinde incelenmiştir. Bu bağlamda, dil yozlaşmasının failleri olarak üç ana kaynak tespit edilmiştir. Alıntılardan hareketle belirlenen “Medya, Genç ve İş yeri” repertuvarları, incelenen çalışmalarda dil yozlaşmasının açık failleri olarak görülmüştür. Söz konusu failler, benliğin dışına itilerek ‘öteki’ şeklinde konumlandırılmıştır.
Keywords : Dil yozlaşması, dil kullanıcısı fail, Türkçe, söylem

ORIGINAL ARTICLE URL