Bazı modern Arap belâgati kitaplarında istiareye yönelik tanımların ve tasniflerin değerlendirilmesi

Authors : Ahmet GEZEK

Pages : 1216-1231

Doi:10.29000/rumelide.1252882

View : 89 | Download : 5

Publication Date : 2023-02-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Klasik dönemden günümüze değin önemli belâgat kavramlarından biri olarak görülen ve kelime veya ifadenin benzeme gayesiyle başka anlamda kullanılması anlamına gelen istiarenin bugüne kadar birbirinden farklı tanımları ve tasnifleri yapılmış ve istiare üzerine müstakil eserler telif edilmiştir. İstiareyi iki tarafından biri hazfedilen teşbih olarak tanımlayan modern dönem Arap belâgati müelliflerinden Abdülaziz Atîk insert ignore into journalissuearticles values(ö. 1976); fi’l-Belâgati’l-‘Arabiyye: ‘İlmü’l-beyân adlı eserinde konuyu; benzeme yönüyle tasrîhiyye ve mekniyye; istiâre yapılan sözcüğün yapısı itibariyle asliyye ve tebeiyye; istiarenin iki tarafına ait özelliklerin durumu itibariyle muraşşaha, mücerrede ve mutlaka olarak üç kategoride değerlendirmiştir. İstiare-i temsîliyyeye müstakil bir alt başlık açan Atîk’in bu kategorizasyonu, Alî el-Cârim insert ignore into journalissuearticles values(ö. 1949); - Mustafa Emîn’in el-Belâgatü’l-vâdiha ve Muhammed Ahmed Kâsim - Muhyiddîn Dîb’in ‘Ulûmü’l-belâğa: el-Bedî‘ ve’l-beyân ve’l-me‘ânî kitaplarında büyük ölçüde benzer şekilde olmuştur. Muhammed b. Sâlih el-‘Useymîn’nin insert ignore into journalissuearticles values(ö. 2001); Dürûsu’l-belâğa’sında ve Ali Bulut’un Belâgat: Meânî, beyân, bedî‘’inde ise benzer tasnif durumu olmasına rağmen bu iki müellif istiare-i temsîliyyeye değinmemiştir. el-Belâğatü’l-‘Arabiyye: Te’sîl ve tecdîd adlı eserinde istiareyi sadece tasrîhiyye ve mekniyye olarak iki kısma ayıran Mustafâ es-Sâvî el-Cüveynî’nin insert ignore into journalissuearticles values(ö. 1988); bu durumuna karşın, Ahmed Mustafa el-Merâğî’nin‘Ulûmü’l-belâğa, Ahmed el-Hâşimî’nin insert ignore into journalissuearticles values(ö. 1943); Cevâhiru’l-belâğa, Hasen Habenneke el-Meydânî’nin insert ignore into journalissuearticles values(ö. 2004); el-Belâgatü’l-‘Arabiyye: Üsüsühâ ve ‘ulûmühâ ve fünûnühâ ve Fadl Hasan Abbâs’ın insert ignore into journalissuearticles values(ö. 2011); el-Belâğa fünûnühâ ve efnânühâ kitaplarındaki istiare tasnifleri yukarıdaki müelliflerden daha kapsamlı olmuştur. Bu çalışmada son dönemde telif edilen ve ön plana çıkan bazı Arap belâgati kitaplarının istiareyle ilgili tanımları ve taksimleri incelenmiştir. Bu araştırmadaki amaç, modern dönemde telif edilen Arap belâgati eserlerinde istiare ile ilgili olarak farklı metodolojik yaklaşımları, tasnifleri ve istiareye yönelik kullanılan kavramları tespit etmektir.
Keywords : Arap belâgati, belâgat kitapları, beyân, istiare

ORIGINAL ARTICLE URL