Teftâzânî ve Şerhu’t-Tasrîfi’l-‘İzzî Adlı Eserinin İstişhâdları

Authors : Nedim Avcı

Pages : 214-236

Doi:10.71083/rusuhder.1788022

View : 73 | Download : 84

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Arap dili gramerinin önemli alanlarından biri olan Sarf ilmi üzerine kaleme alınan Şerhu’t-Tasrîfi’l-‘İzzi, Teftâzânî’nin en dikkat çekici eserlerinden biridir. Tasrîfu’l-‘İzzi kitab’ı üzerine yazılan birçok şerh arasında bu eser hem açık ve anlaşılır üslubu hem de ilmî değeriyle öne çıkmaktadır. Aynı zamanda müellifin bilinen ilk telifi olması bakımından eser, sonraki çalışmalarında takip ettiği yöntemi yansıtması bakımından da ayrı bir önem taşımaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, Teftâzânî’nin söz konusu şerhinde benimsediği ilmî yöntemi incelemek ve özellikle istişhâd anlayışını ortaya koymaktır. Eserde Sarf ilminin temel kuralları sistemli ve anlaşılır bir biçimde açıklanmış; muhtemel itirazlar dile getirilmiş ve örneklerle cevaplandırılmıştır. Ayrıca Basra ve Kûfe ekolleri arasındaki görüş ayrılıklarına da yer verilmiş; Teftâzânî genellikle Basra ekolünü tercih etmekle birlikte, bazı meselelerde Kûfe ekolünün görüşlerini benimseyerek dengeli bir yaklaşım sergilemiştir. Şerhin dikkat çeken yönlerinden biri, delillendirme sürecinde Arap şiiri başta olmak üzere çeşitli dil örneklerinden sıkça yararlanılmasıdır. Bu durum, eseri yalnızca bir açıklama metni olmaktan çıkararak kaynak değerini artırmıştır. Çalışmada klasik kaynaklara dayalı literatür taraması ve metin incelemesi yöntemi kullanılmış; böylelikle Teftâzânî’nin şerh geleneğine katkıları, Sarf literatüründeki yeri ve yöntem anlayışı ortaya konulmuştur.
Keywords : Arap Dili ve Belagatı, Sarf, Teftezânî, İstişhâd

ORIGINAL ARTICLE URL