SOVYET-AFGAN SAVAŞI: RUS TOPLUMSAL HAFIZASINDA DEĞİŞİM VE MEDYANIN ROLÜ

Authors : İbrahim Fevzi Güven, Yusuf Mehmet Akay

Pages : 245-269

Doi:10.48068/rusad.1720951

View : 83 | Download : 116

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Sovyetler Birliği/Rusya içinde toplumsal travmaya dönüşen Afgan Savaşı’nın Rus toplumsal hafızasında ve savaş gazilerinin gözünde nasıl bir yere sahip olduğu incelenmiştir. Kavramsal çerçeve olarak sosyal temsiller ve toplumsal hafıza gibi kavramlar kullanılmıştır. Sosyal temsiller, bir topluluğa ait bireylerin, soyut ve çoğu zaman karmaşık sosyal dünyayı anlamlandırmak için birlikte inşa ettikleri ortak görüş, bilgi, sembol ve anlamlardır. Toplumsal hafıza ise, bir toplumun geçmişe dair ortak tutum ve davranışlara sahip olabilmesini sağlayan duygu, düşünce ve değerler bütünü, diğer bir ifadeyle toplum içindeki bireyler tarafından paylaşılan ortak hatırlama veya unutma biçimleri olarak tanımlanabilir. Çalışmanın amacı, Sovyetler Birliği için Soğuk Savaşın en zorlu dönemlerinden olan Afgan Savaşı’na katılan Sovyet askerlerinin savaş dönemini ve savaş sonrasını nasıl hatırladığı ve anlamlandırdığının keşfedilmesidir. Bunun yanında, savaşın medya, sinema ve resmi söylem aracılığıyla hatırlanış biçimlerinin savaş gazilerinin bireysel hafızaları ile kesiştiği ya da çatıştığı noktalar ele alınmıştır. Çalışmada nitel betimsel araştırma desenine başvurulmuştur. Veri toplama aracı olarak Rusların Afgan Savaşı’na ilişkin bakış açısını ve görüşlerini yansıtan filmler ve belgeseller gibi görsel belgelerden, savaşa katılmış Rus askerlerin anılarından ve savaşa dair diğer yazılı belgelerden yararlanılmıştır. Toplanan veriler betimsel analize tabi tutulmuş, Afgan Savaşı’nın Rus toplumsal hafızasındaki yeri sinema filmleri ve siyasi seçkinlerin söylemleri çerçevesinde, savaş gazilerinin savaşa dair algı ve düşünceleri ise gazilerle yapılan görüşmeleri içeren ikincil kaynaklar üzerinden analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, ulusların geçmişinde yer alan travmatik olayların toplumsal hafızada temsil ediliş biçimleri ve bu olayları bizzat deneyimleyenlerin hatırlama biçimleri ile sinema ve medya gibi kanallar aracılığıyla oluşan hafızanın benzerlik ve farklılıkları hakkında oluşan literatüre önemli bir katkı sunma potansiyeli taşımaktadır.
Keywords : Rusya, Sovyet-Afgan Savaşı, Toplumsal Hafıza, Sosyal Temsiller, Sinema, Savaş Gazileri

ORIGINAL ARTICLE URL