Cihaz Konforundan Sosyal Desteğe: Obstrüktif Uyku Apnesi Hastalarında PAP Tedavisine Uyumun Çok Yönlü Belirleyicileri

Authors : Burcu Baran, Melike Serra Kumsar, Gamze Doğmaz, Nur Aleyna Yetkin, Bilal Rabahoğlu, Nuri Tutar, Fatma Sema Oymak, İnci Gülmez

Pages : 412-423

Doi:10.34108/eujhs.1790064

View : 44 | Download : 119

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Obstrüktif uyku apnesi tanısı alan ve pozitif havayolu basıncı tedavisi başlanan hastalarda cihaz kullanımına uyumu etkileyen demografik, klinik, çevresel ve psikososyal faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ocak 2020–Aralık 2024 tarihleri arasında uyku kliniğine başvuran, polisomnografi ile orta-ağır Obstrüktif uyku apnesi (OUA), tanısı konulan ve Pozitif havayolu basıncı (PAP) tedavisi başlanan hastalar retrospektif olarak incelendi. Toplam 337 hasta telefon ile arandı, 212’sine ulaşıldı ve 117’si onay vererek çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, komorbiditeleri, cihaz türü ve kullanım alışkanlıkları kaydedildi. Cihaz uyumu, en az 3 ay düzenli kullanım ve halen aktif kullanım olarak tanımlandı. Anketlerde bireysel, çevresel ve psikososyal faktörler beşli Likert ölçeği ile sorgulandı. Katılımcıların %68’i erkek olup, uyum oranı %67 olarak bulundu. Uyumlu grupta erkek cinsiyet (p=0.034) ve otomatik pozitif hava yolu basıncı (APAP) kullanımı (p<0.01) daha yüksek iken, uyumsuz grupta koroner arter hastalığı, astım ve hipotiroidi daha sık izlendi. Uyumlu hastalarda cihaz günlük ≥4 saat düzenli kullanılmış olup cihaz memnuniyeti, yaşam kalitesi ve hekim ile iletişim daha yüksek bulundu (tümünde p<0.001). Uyumsuz grupta ise cihazla ilişkili şikayetler (basınç intoleransı, hortum rahatsızlığı, uykuya dalma güçlüğü vb.) daha sık rapor edildi. Çevresel faktörlerden oda sıcaklığından rahatsızlık ve kötü hava kalitesi uyumsuzlukla ilişkili bulundu. Semptomatik iyileşme özellikle uyumlu grupta belirgin olup, gündüz aşırı uykululuk, uyku kalitesi ve horlamadan rahatsızlık en anlamlı düzelme sağlanan şikayetlerdi. Sonuç olarak, OUA hastalarında PAP tedavisine uyumu belirleyen çok sayıda faktör bulunduğu gösterilmiştir. Bulgularımız, cihazla ilişkili rahatsızlıkların giderilmesi, erken dönemde yakın değerlendirme ve hekimle düzenli iletişimin tedaviye devamlılık açısından kritik olduğunu ortaya koymuştur.
Keywords : Psikososyal faktörler, sürekli pozitif havayolu basıncı, tedavi uyumu, tıkayıcı uyku apnesi, yaşam kalitesi

ORIGINAL ARTICLE URL