Türkiye’de Evde Sağlık Hizmetleri Sunumu: Orijinal Araştırma

Authors : Çağlayan Sarıoğlan, Deniz Sezgin Emüler

Pages : 163-185

Doi:10.70915/spkd.1758660

View : 78 | Download : 182

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Evde sağlık hizmetleri; yaşlılık, kronik veya malign hastalıklar, yaralanmalar ya da fonksiyonel yetersizlikler nedeniyle günlük yaşam aktivitelerini kendi başına sürdüremeyen bireylerin tedavi, bakım ve rehabilitasyon ihtiyaçlarının yaşadıkları ortamda karşılanmasını sağlayan önemli bir sağlık hizmetidir. Türkiye’de yaşlı nüfusun artması ve kronik hastalık prevalansının yükselmesi, evde sağlık hizmetlerine olan talebi her geçen yıl artırmaktadır. Bu araştırmanın temel problemi; evde sağlık hizmetlerinin hizmet hacmini etkileyen başlıca faktörlerin neler olduğu ve bu faktörlerin hizmet kalitesi üzerindeki etkilerinin nasıl değerlendirilebileceğidir. Ayrıca, sunulan hizmet türleri ile hastalık grupları arasındaki ilişki de araştırmanın temel inceleme alanlarından biridir. Araştırmanın amacı, Türkiye’de kamu sağlık kuruluşları aracılığıyla sunulan evde sağlık hizmetlerinin etkinliğini analiz etmek ve bu hizmetlerin kapsamını belirleyen temel faktörleri ortaya koymaktır. Çalışma, retrospektif, kesitsel, tanımlayıcı ve analitik bir araştırma tasarımına sahiptir. Araştırmada, 01 Ocak 2023 ile 31 Aralık 2024 tarihleri arasında Türkiye genelinde sağlık kuruluşları tarafından sunulan evde sağlık hizmetlerine ilişkin veriler kullanılmıştır. Veri seti, Sağlık Bakanlığı\\\'nın izniyle Temel Sağlık İstatistikleri Modülü (TSİM) üzerinden elde edilmiş, istatistiksel analizler ise R programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, tüm evde sağlık birimleri ve birimlerin sunduğu hizmetler oluşturmaktadır. Örneklem ise, Türkiye genelinde 81 ilde faaliyet gösteren 778 evde sağlık birimi ve bu birimlerin sunduğu hizmetlere dair verilerden oluşmaktadır. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye genelinde evde sağlık hizmetlerinden yararlanan toplam hasta sayısı 2023 yılında 1.472.285 iken, 2024 yılında %13,13 artarak 1.665.671’e ulaşmıştır. Aynı dönemde ev ziyareti sayısında yaklaşık %18,5 oranında bir artış gözlenmiştir. Hizmet alan hastaların %76’sını 65 yaş üstü bireyler oluşturmaktadır. En yaygın görülen hastalık grupları ise nörolojik-psikiyatrik ve kardiyovasküler hastalıklardır. Sunulan hizmet türleri arasında tanı-muayene ve rehabilitasyon uygulamaları ön plana çıkmaktadır. Sonuç olarak, evde sağlık hizmetlerinin hasta profiline göre çeşitlendiği, yaşlılık ve kronik hastalıkların hizmet talebinde belirleyici olduğu, ayrıca sağlık personeli yapısı ve teknolojik uygulamaların hizmet kalitesine doğrudan etki ettiği saptanmıştır. Bu doğrultuda, evde sağlık hizmetlerinin etkinliğini artırmak amacıyla sağlık-sosyal entegrasyonunu sağlayacak yasal ve sistemsel düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.
Keywords : Evde sağlık hizmetleri, Yaşlılık, Sağlık hizmetlerine erişim ve kalite

ORIGINAL ARTICLE URL