Mehmet Genç’in Osmanlı İktisadi Dünya Görüşü İlkelerinin Analitik Kritiği ve İktidar Birikimi

Authors : Yahya Ayyıldız

Pages : 119-135

Doi:10.37460/sid.1694873

View : 125 | Download : 56

Publication Date : 2025-08-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı iktisadi sistemini açıklamaya yönelik teorik yaklaşımlardan biri, Mehmet Genç’in Osmanlı iktisadi dünya görüşüne ait iaşecilik, fiskalizm ve gelenekçilik ilkeleridir. Bilimin eleştiriyle geliştiği gerçeğini göz önünde bulundurarak söz konusu ilkeler analitik kritiğe tabi tutulmuştur. Böylesi bir girişimin amacı, bu ilkelerin anlam içeriğini açık ve seçik hâle getirmektir. İkinci olarak bu ilkelerin Osmanlı iktisadi gerçekliğiyle ne kadar uyumlu olduğunu sınamaktır. Üçüncü olarak Osmanlı iktisadi gerçekliğini daha farklı perspektiflerle açıklama imkânının olup olmadığını soruşturmaktır. Analitik inceleme yönteminin kullanıldığı bu çalışmada Genç’in önerdiği üç ilkenin anlam analizinin yanı sıra Osmanlı iktisadi gerçekliğiyle nedensellik bağının boyutu tespit edilmiştir. Bununla birlikte bütün sistemlerin, “sermaye birikimi” ile “iktidar birikimi” ilkelerine dayalı olmak üzere ikiye ayrıldığı varsayılabilir. Kapitalizm, “sermaye birikimi” ilkesine dayanırken Osmanlı sistemi, “iktidar birikimi” ilkesine dayanır. Osmanlı iktisadi uygulamaları, alternatif bir iktidar odağı oluşturma potansiyeline sahip olan sermaye birikimini sınırlamış ve iktidar birikimini esas almıştır. İktidar birikimi, kavram olarak değil ama anlam olarak Genç’te belirli ölçüde bulunmaktadır.
Keywords : Osmanlı, İaşecilik, Fiskalizm, Gelenekçilik, İktidar Birikimi

ORIGINAL ARTICLE URL